Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Zuivelbereiding rond 1715.

Vrouwen zijn aan het werk op een bleek bij de stad. De Woudpoortster Bleek was zo'n plek waar wonen en werken dicht bij elkaar lagen.
Lees meer over vrouwenberoepen .

Dokkum, 10 september 1729: naar “ons oude meyt” op de Woudpoortster bleek

Op zaterdag 10 september 1729 werd Catharina gehaald naar de Woudpoortster bleek in Dokkum. Ze gaf daarmee een concrete plaatsaanduiding. De bevalling was bij Jan Kepes en zijn vrouw Marrtie Clas.

Bij Marrties naam voegde Catharina iets persoonlijks toe: “ons ouwde meyt”. In modern Nederlands: onze vroegere meid of dienstmeid. Daarmee wordt duidelijk dat Marrtie niet alleen een kraamvrouw uit haar praktijk was. Catharina kende haar uit haar eigen huishouden. De korte toevoeging legt een verbinding tussen haar werk als vroedvrouw en de mensen die eerder in haar huis hadden gewerkt.

Een “bleek” was een terrein waar gewassen linnen en ander textiel buiten kon worden uitgespreid om te drogen en in zonlicht te bleken. Catharina noemt specifiek de Woudpoortster bleek als plaats van het bezoek.

Huishouden rond 1715.

De bevalling zelf duurde lang. Catharina noteerde dat Marrtie “talmde”. Het kind zat volgens haar sterk bekneld en de weeën werkten niet goed naar beneden. Uiteindelijk werd een zoon geboren.

Juist de paar niet-medische woorden maken deze aantekening bijzonder. We krijgen de datum, een duidelijke plek in Dokkum, de naam van man en vrouw én Catharina’s persoonlijke herinnering aan Marrtie als voormalige dienstmeid. In veel andere registerregels staan alleen een naam, beroep, kind en betaling.

Het huishouden van Catharina moet in de loop van haar lange leven verschillende dienstboden hebben gekend. Bij Marrtie schreef ze bijna terloops op dat zij vroeger bij hen had gediend. Ze noemt niet wanneer dat was en ook niet hoe lang Marrtie in haar huishouden werkte. Die gegevens moeten dus niet worden ingevuld.

Voor haar hulp schreef Catharina twee gulden en zes stuivers op. Ze vermeldde geen bijzonder vervolg na de geboorte. De laatste concrete mededeling over de bevalling is dat er een zoon werd geboren.

De Woudpoortster bleek plaatst de gebeurtenis buiten een naamloos interieur. Catharina’s register laat zo zien dat haar praktijk zich over allerlei delen van Dokkum uitstrekte: bij poorten, bleken, straten, hellingen en andere plekken die voor tijdgenoten direct herkenbaar waren.

Kraamzorg rond 1715.

Een beeld uit het dagelijkse leven in Friesland in de tijd van Catharina Schrader. Het helpt de woon- en werkomgeving van haar patiënten voor te stellen.
Lees meer over vrouwenberoepen .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.