Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum. Lees het overzicht van haar leven en werk.

Dokkum, 26 november 1729: de vrouw van een vroedman had zelf hulp nodig

Op 26 november 1729 werd Catharina geroepen bij Pyttie, de vrouw van Tys Wouwters. Catharina noemt hem vroedman en jeneverstoker. Een vroedman of vroedmeester was een man die bij moeilijke bevallingen werd ingeschakeld en doorgaans meer ervaring had met ingewikkelde verlossingen en instrumenten dan een gewone vroedvrouw.

Pyttie had veel pijn. Toen het vruchtwater brak, voelde Catharina nog geen kind in de geboorteopening. Bij verder onderzoek bleek waarom: het kind lag hoog, achter het schaambeen en met de rug naar voren.

Zuivelbereiding rond 1715.

Vrouwen verrichten was- en bleekwerk bij de stad. Dit was zwaar dagelijks werk dat vaak door vrouwen werd gedaan.
Lees meer over vrouwenberoepen .

Catharina probeerde het kind te draaien zodat zij het aan de voeten kon halen. Eén voet kreeg zij met grote moeite te pakken. De tweede voet was nog moeilijker bereikbaar.

Om er toch bij te kunnen, bracht zij Pyttie in een sterke voorovergebogen houding. In haar latere herinnering schrijft Catharina zelfs dat zij haar “vorover met het hooft” moest leggen. Pas daarna kreeg zij ook de tweede voet te pakken.

Vervolgens trok zij het kind aan de voeten naar buiten. Ook toen was de geboorte nog niet voorbij: het hoofd bleef vastzitten. Catharina moest opnieuw veel kracht en moeite gebruiken voordat ook het hoofd geboren werd.

Het kind was een meisje en leefde bij de geboorte nog. Catharina schrijft echter dat het niet lang bleef leven; in het register staat kort dat de dochter kort daarna stierf. In haar latere uitgebreidere herinnering voegde Catharina expliciet toe: “De moeder was well”: Pyttie zelf overleefde de bevalling.

Catharina noteerde voor deze bevalling vier gulden en vier stuivers. Dat juist de vrouw van een vroedman bij zo'n moeilijke geboorte door Catharina werd geholpen, is een bijzonder detail uit haar aantekening, maar zij zegt niet waarom Tys Wouwters de verlossing niet zelf uitvoerde.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.