F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

De haven ligt in de zuidoostelijke hoek van Vlieland. Zij is in 1857 vooral bruikbaar voor binnenvaartuigen en kleine, platbodemachtige zeeschepen. Een schip kan er niet op elk moment van de dag in- of uitvaren: het moet op hoog water of op half tij wachten. De haven staat in verbinding met de Sloot, zoals hij de voormalige Monnikensloot doorgaans hoort noemen. De Sloot loopt aan de oostkant van het eiland naar de grote Vliestroom. Via de waterlopen kunnen schepen de Noordzee bereiken. De ingangen zijn onder andere Oud- en Nieuw-Stortemelk, maar vooral het nieuwe gat is bruikbaar.

Tussen de Sloot en de mond van het Vlie ligt de Rigchel, een zandplaat die zich ongeveer een uur gaans uitstrekt en alleen bij de hoogste vloeden onder water komt. Aan de zuidzijde van het eiland ligt de Waard. Wanneer het eb wordt, valt dit gebied bijna geheel droog. Een vaargeul over de Waard is daarom alleen bij opkomend water of hoogwater bruikbaar. Op dezelfde gronden liggen de mosselbanken die de eilanders, vooral in de winter, voor eigen gebruik benutten.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

De Vliereede ligt niet in de kleine dorpshaven zelf maar op het grote vaarwater op ongeveer een half uur afstand. Daar worden schepen voor hun reis geklaard of van loodsen voorzien.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Een groot deel van de Vlielanders verdient zijn dagelijkse brood op zee. Er zijn veel loodsen. Vroeger woonden er ook commandeurs en zeevaarders op het eiland. De loodsen gaan met schippers om die uit andere streken en landen komen; dat draagt bij aan hun kennis van de wereld en van andere mensen. In de vaarwegen is hun werk lastig. Vooral in Nieuw-Stortemelk moet de waterstand goed worden ingeschat. Er loopt een stroom die bij opkomende vloed dwars over het gat loopt. Een schip dat de getijden niet nauwkeurig volgt, kan door die stroom tegen de droogten worden gedrukt.

Hoewel Vlieland tussen de vaarwegen ligt, is het geen groot visserij-eiland. Sommige loodsen vissen, maar de vangst vormt geen bestaansmiddel voor het hele dorp. De bot uit het water rond Vlieland is van uitstekende kwaliteit. Op de mosselbanken ten zuiden van het eiland wordt in de winter voor eigen gebruik verzameld.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Het Rijks-Post-Veerhuis staat op enige afstand van Oost-Vlieland, ongeveer anderhalf uur lopen westwaarts in de duinen. Eerst lag het nog verder naar het westen. Omdat duinen zich verplaatsten, werd het gebouw in 1838 verplaatst en aanzienlijk vernieuwd. Eerder woonde de postschipper er met zijn gezin. Hij voer elke nacht bij hoogwater naar Texel om de post weg te brengen en op te halen. De oude postmeester bracht bovendien de brievenzakken van Vlieland en Terschelling meestal in de nacht naar het Eijerlandse huis op Texel en nam van daaruit de retourpost mee. Maar in januari 1857 verandert de hele regeling.

De vroegere postmeester wordt ontslagen en een schipper die op De Cocksdorp woont, neemt een deel van de vaart over. Die schipper wacht op de post die vanuit Oudeschild op Texel aankomt. Tegen de middag, rond twaalf uur, vaart hij uit de Roggesloot of vanaf het Eijerlandse strand naar de Vliehors. Uit Oost-Vlieland is al eerder iemand te paard vertrokken: om tien uur in de ochtend gaat de postillon op weg naar het westen. Op de Hors worden de postzakken overgedragen. De ruiter keert volgens de opgegeven dienstregeling rond drie uur in de middag in het dorp terug.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

In de zakken zitten brieven en kranten die de voorgaande avond nog in Amsterdam of op andere postkantoren kunnen zijn aangeboden.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Ook Terschelling moet op deze route aansluiten. De postschuit van dat eiland probeert vóór tien uur in de ochtend op Vlieland te zijn. Zij vertrekt pas weer wanneer de post van de Vliehors in het dorp is aangekomen. Tussen het distributiekantoor van Oost-Vlieland en de haven loopt een postloper. Hij brengt de zakken voor Terschelling naar de boot en haalt bij aankomst de binnengekomen zakken van het schip naar het kantoor. Voor schepen die op de Vliereede liggen of daar arriveren is de postbezorging nog niet strak geregeld. De visiteurs nemen, geholpen door de loodsen, de zogenaamde postpraaidienst waar.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Niet ver van het postveerhuis staat een quarantaineloods, een gebouw voor de afzondering van mensen of goederen wanneer besmetting wordt gevreesd. Die is verkocht en wordt vermoedelijk binnenkort afgebroken. Een andere, oude quarantaineplek lag bij Malgom. Daar bouwde de bemanning van een schip dat uit Malaga was gekomen, volgens het overgeleverde verhaal een stenen huisje omdat zij niet naar het dorp mocht gaan. Oostelijk van het postveerhuis bevindt zich een loods van de Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij. Een tweede reddingsloods staat in het dorp. Beide loodsen zijn voorzien van benodigdheden voor de redding van mensen van gestrande schepen.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Het Armhuis heeft voor de arme drenkelingen en schipbreukelingen een afzonderlijke voorziening. Daar worden voortdurend hemden en andere gemaakte kledingstukken voor vierentwintig personen gereed gehouden.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Bij de Lutine zijn pogingen gedaan om goud en zilver uit het wrak te halen. Hij beschrijft het gebruik van een duikerklok en verschillende bergingstoestellen en noemt onder meer baljuw Robée en strandvonder Pieter Eschauzier. In een krantenbericht dat hij aanhaalt, komt ook visser C. Wever voor: in het voorjaar van 1857 bracht diens werk met een zeeton een stuk van het voorschip boven. Die gebeurtenis wekte nieuwe belangstelling voor de berging.

F. Allan, 1857 (in modern Nederlands):

Na de overstroming van februari 1825 is de aanleg van een nieuwe haven begonnen. Zij was in 1829 gereed. Maar de Monnikensloot was te ondiep geworden voor veel koopvaarders. Ook was er vóór de havenmond een zandplaat komen te liggen. Daarom kwamen grote handelsschepen er in zijn tijd nauwelijks. Ten zuiden van het dorp werd in 1826 een zeedijk aangelegd met een lengte van 725 ellen. Het oeverwerk dat die dijk met de haven verbond, begon in 1832 en was in 1838 klaar. Eerder hadden de Monnikensloot en de omgeving dienst gedaan als beschutte winterligplaats. Vooral koffen en smakken, de kleinere zeevrachtschepen, bleven er tijdens het slechte jaargetijde liggen.

Het is spijtig dat de voormalige winterligplaatsen zijn verdwenen. Zou het mogelijk zijn de Rigchel door te graven en zo een betere vaarweg tussen de Vliereede en de haven of de Sloot te maken? Zo zou een verbinding voor de koopvaarders veiliger kunnen zijn.