Het bestand loopt af en het beleg begint

In 1505, na de achtste dag van Pasen, liep het bestand tussen de Saksische hertog en de stad Groningen af. De Friese regenten en de Groningers spraken in het gebied bij Gerkesklooster met elkaar, maar konden het niet eens worden. Daarna begon de oorlog opnieuw.

De regenten stuurden soldaten naar Aduard en bezetten die plaats. Ook namen zij het versterkte huis van Hermen Leuckama in gebruik. Zij brachten er wallen en andere versterkingen aan tegen de Groningers.

Hertog Georg was zelf niet bij Groningen en evenmin in Friesland aanwezig. Graaf Edzard van Oost-Friesland leidde daarom als hoogste bevelhebber en ritmeester namens hem het leger en het beleg. De soldaten werden op kosten van Georg betaald.

Edzard kreeg voor zichzelf iedere maand zevenhonderd gouden guldens. Ook zijn bedienden en soldaten werden ruim betaald. De graaf had de hertog trouw gezworen en afgesproken dat hij, als hij met zijn dienst wilde stoppen, drie maanden tevoren moest opzeggen.

De toegangswegen naar Groningen worden afgesloten

Edzard had veel burgers en boeren uit zijn Oost-Friese gebied bij zich. Ook sloten edelen uit Groningerland zich aan die vijanden van de stad Groningen waren. In 1505 lagen zij bij Appingedam en Aduard.

De graaf liet Hoogkerk bij Groningen omgracht en met wallen versterken en legde er een bezetting. De huizen bij de Aduarderzijl, Winsum en Wiedewolt werden eveneens bewaakt. De Groningers konden langs die kanten geen voorraden meer binnenhalen. Hun bleef alleen de hoofdpoort naar Drenthe over, waarlangs zij nog turf en rogge ontvingen.

Vijfhonderd Friezen moeten meehelpen

Om ook de toevoer uit Drenthe af te snijden, schreef Edzard aan de regenten in Leeuwarden. Hij vroeg vijfhonderd Friezen naar Aduard te sturen. Aan de Drentse kant wilde hij met hen een nieuw blokhuis bouwen, gericht tegen Groningen.

De Friese regenten schreven daarop aan steden, dorpen en districten in Oostergo en Westergo. Iedere plaats moest naar grootte een aantal sterke, goed bewapende mannen leveren. Samen moesten zij vijfhonderd mannen vormen.

Iedere soldaat zou vier gouden guldens per maand ontvangen voor voedsel en soldij. De inwoners die niet zelf meegingen, moesten het geld daarvoor opbrengen.

Twee edelen kregen het bevel over deze Friese troepen: Schelto Tjaarda op de Geest uit Oostergo en Aesgo uit Mantgum in Westergo. Zij moesten het leger bij Aduard leiden en bij afwezigheid van Edzard de hoogste rechtspraak uitoefenen over de Friese mannen en het gebied tussen Groningen en Gerkesbrugge.

Een blokhuis op grond van het Sticht

Toen de Friezen met hun aanvoerders in Aduard aankwamen, trok Edzard met zijn manschappen langs Haren naar de Drentse kant. Bij Glimmen en de Nierbrug kocht hij een erf van een man. Het land behoorde tot het rechtsgebied van de bisschop van Utrecht, dat het Sticht werd genoemd.

De omwonenden moesten met spaden en schoppen komen werken. De Friese regenten droegen alle kloosters in Oostergo en Westergo op paarden en karren te sturen. Terwijl de soldaten in het veld lagen, bouwden zij een sterk verdedigingswerk met brede grachten en dikke aarden wallen.

De Stichtse steden raken verdeeld

De steden Utrecht, Amersfoort, Deventer, Kampen en Zwolle waren verontwaardigd dat Edzard zonder toestemming een blokhuis op hun gebied liet bouwen om Groningen te bedwingen. Zij beschouwden Groningen als een stad die onder de bisschop van Utrecht viel.

Hoewel Groningen rondom in Friesland lag en daarom net als de andere Friezen geen heer zou behoren te hebben dan de keizer, hoorde de stad ook bij Sint-Maarten in Utrecht. Keizer Hendrik III gaf Groningen in 1040 voor altijd aan Bernulf, de twintigste bisschop van Utrecht, en zijn opvolgers. Groningen was toen nog geen stad en heette Groenegae. Later maakten de Groningers poorten en muren. Daaruit ontstonden veel oorlog, partijstrijd en opstand in de stad. In 1140 moesten de burgers aan Herbert, de zesentwintigste bisschop van Utrecht, beloven en zweren dat zij voortaan geen muren meer om hun stad zouden bouwen.

In de loop van de tijd had Groningen met oorlog en bloedvergieten grote invloed verworven over het land tussen Eems en Lauwers, tot Gerkesbrugge. Sommige edelen in dat gebied wilden zich niet bij het Groningse verbond aansluiten. Hoewel de stad haar bisschop trouw zwoer, wilde zij grotere voorrechten dan de Overijsselse steden en gehoorzaamde zij hem alleen zolang dat haar uitkwam.

Utrecht en Kampen wilden daarom het beleg verbreken en Edzard van hun grondgebied verdrijven. Deventer en Zwolle weigerden voor Groningen oorlog te beginnen. Zij zeiden dat de Groningers waarschuwingen hadden genegeerd en door hun pogingen andere landen te onderwerpen zelf oorlog hadden uitgelokt. Volgens die steden was Groningen zelfs een belangrijke reden waarom de Friezen eerder de Saksische hertog hadden binnengehaald.

Het ontzet blijft uit en Weerdenbras wordt voltooid

Bisschop Frederik van Baden, een neef van Georg van Saksen, werkte achter de schermen om hulp aan Groningen tegen te houden. De bisschop zou de verovering van Groningen hebben gewenst, omdat de Saksische hertog Friesland dan gemakkelijker kon besturen.

De Stichtse steden en de ridderschap vergaderden vele dagen. Toen zij Groningen bijna hulp hadden toegezegd en de stad al brieven had gestuurd dat zij op ontzet kon rekenen, hield de bisschop samen met enkele edelen en burgers van Deventer en Zwolle de beslissing toch tegen. De bouw van het nieuwe blokhuis kon doorgaan.

De Groningers wachtten intussen op hulp. Met hun eigen burgers en soldaten hadden zij Edzard mogelijk kunnen verdrijven toen hij nog maar weinig volk in het veld had. Nu werd het versterkte huis afgemaakt.

De Saksen noemden het Weerdenbras. Wanneer burgers of soldaten uit Groningen naar buiten kwamen om te vechten of iets binnen te halen, riepen de Saksen dat "de bras" eraan kwam. Het nieuwe werk moest die troepen tegenhouden.

Rond Maria-Tenhemelopneming, 15 augustus, was het werk met zijn dikke wallen, brede grachten, geschut, voorraden en bezetting gereed. Edzard vertrok met zijn soldaten terug naar Aduard. De Friese edelen en hun mannen mochten in augustus naar huis terugkeren.