27 januari 1519: Zes krijgsknechten bij Suameer gevangen

Deze verhoren gaan over zes krijgsknechten die tijdens een bestand vijandige activiteiten in Tietjerksteradeel zouden hebben ondernomen. Friesland was in 1519 verdeeld tussen de Gelderse partij en de aanhangers van Karel V. Juist een bestand maakte het van belang vast te stellen waar de mannen vandaan kwamen en wat hun opdracht was.

Op 27 januari 1519 werden zes krijgsknechten bij Suameer gevangen genomen. De mannen stonden in verbinding met Dokkum en werden als gevangenen naar Leeuwarden gebracht. Alleen van Wygman van Newe Kerck wordt uitdrukkelijk vermeld dat hij in Gelre was geboren.

• Suameer
• Dokkum
• Leeuwarden

"ses knechten gefenckelyck to Lewarden gebrocht syn"

Vrij vertaald: zes krijgsknechten werden als gevangenen naar Leeuwarden gebracht.

De mannen waren tijdens een bestand de grietenij Tietjerksteradeel binnengetrokken. Daar wilden zij onderdanen en medestanders van de koning van Spanje gevangen nemen en schade toebrengen.

"binnen bestande gekomen syn"

Zij waren het gebied binnengekomen terwijl er een bestand van kracht was.

Verhoord in Leeuwarden

Hun verklaringen werden in Leeuwarden opgetekend. Bij de verhoren waren aanwezig:

• Cristoffel van Geysfeneck en Hans Pottinger, dienaren van de stadhouder;
• Nicolaus van Ost, koninklijke proost;
• Ieronimus Zobel;
• Douwe Buermanye;
• Velten van Landan, kastelein van Leeuwarden.

Wygman van Newe Kerck

Wygman was in Gelre geboren. Hij verklaarde dat de stadhouder in Dokkum hem een man had meegegeven die Bernhart van Emsser werd genoemd. Bernhart moest als kontschapper, een verkenner of inlichtingenman, helpen om Coppe gevangen te nemen. Coppe was een gezworen onderdaan en dienaar van de koning. De actie vond tijdens het bestand plaats.

"heeft sulks sonder pyne bekent"

Wygman legde deze bekentenis zonder pijniging af.

Bernhart van Kemsser

Bernhart van Kemsser verklaarde dat hij als verkenner was ingezet om de genoemde Coppe te halen. Gerloft, kastelein op het huis in Dokkum, had hem daarvoor aangewezen. Bernhart had eerder gezworen niets tegen het huis van Bourgondië te ondernemen. Hij diende toen onder Wilcke van Achelen, de koninklijke hoofdman in Leeuwarden, maar had die eed niet gehouden.kontschapper was ingezet om Coppe te halen. Een zekere Gerloft, kastelein op het huis te Dokkum, had hem daarvoor aangewezen. Bernhart had eerder gezworen niets tegen het huis van Bourgondië te ondernemen. Hij diende toen onder Wilcke van Achelen, de koninklijke hoofdman in Leeuwarden, maar had die eed niet gehouden.

Wiert Buweszoon uit Bolsward

Wiert Buweszoon uit Bolsward bekende dat hij op dezelfde tocht naar Dokkum was meegestuurd. Tijdens het bestand had hij bij Ysselwolde helpen weghalen wat het stuk aan de koninklijke zijde toeschrijft. Hij was ook aanwezig bij de overval op Memelinge. Dit verklaarde hij zonder pijniging.Bolsward was op dezelfde tocht meegestuurd. Bij Ysselwolde had hij tijdens het bestand geholpen iets of iemand van de koninklijke zijde weg te voeren. Het afschrift laat niet betrouwbaar bepalen wat of wie daar werd meegenomen.

Wiert was ook aanwezig bij een overval op een plaats die in de lopende tekst Memelinge heet. In de kantlijn staat Medenblik. Het is daardoor niet zeker welke plaatsnaam bedoeld is. Een andere pagina beschrijft de Gelderse aanval op Medemblik in 1517. Ook Wiert verklaarde zonder pijniging.

Claes Wiltschut uit Wirdum

Claes Wiltschut uit Wirdum verklaarde dat hij op dezelfde tocht was meegegaan om met de genoemde Bernhart Coppe, koninklijk onderdaan en gezworen dienaar, te halen.Wirdum verklaarde dat hij op dezelfde tocht was meegegaan om Coppe te halen. Bernhart wordt daarbij opnieuw genoemd. De beknopte zinsbouw maakt niet duidelijk welke taak Claes naast hem vervulde.

Hans van Dokkum

Hans van Dokkum was met een schipper uit Sneek in Memelinge geweest en had ook aan deze tocht deelgenomen. Hij had tijdens het bestand in Hallum koninklijke onderdanen en bij Klaarkamp enkele huislieden helpen wegvoeren vanwege een oude brandschatting: een afgedwongen betaling onder dreiging van geweld of plundering.

Meymert van Barlickum (Berlikum), alias Wopke

Meymert van Barlickum, het huidige Berlikum, werd ook Wopke genoemd. Hij was eveneens meegegaan. Hij had koninklijke onderdanen van ongeveer een kleine mijl buiten Leeuwarden naar Wirdum helpen voeren en ook onderdanen in Hallum helpen halen. Verder was hij aanwezig geweest in Memelinge.

Heuschen van Bou Alick: een afzonderlijke zaak

Heuschen van Bou Alick was vanwege woorden die hij in Harlingen zou hebben gesproken gevangengezet. Hij mocht zich tegenover keizerlijke aanhangers niet met woorden of daden wreken. Hij moest zich voor de in de bepaling genoemde tijd buiten Friesland houden en mocht het land niet binnenkomen.

"sich buten den lande van Vrieslant te ontholden"

Vrij vertaald: hij moest buiten Friesland blijven.

Deze maatregel gold dus voor Heuschen en niet voor de zes bij Suameer gevangengenomen krijgsknechten.