Jorge Jans: onderzoek naar de soldatenruzie bij Monniken Bayum (1516)

Jorge Jans werd in 1516 verdacht van deelname aan een soldatenruzie en van doodslag bij Monniken Bayum. Duitsers en Walen dienden toen in de oorlog om Friesland. De verklaringen hieronder gaan over wat getuigen van het gevecht hadden gezien; het onderzoek moest uitmaken wie voor het geweld verantwoordelijk was.

Het onderzoek van 4 oktober 1516

Jorge Janszoon uit Sudland bij Middelburg was bij de Waalse hoofdlieden in Monniken Bayum gelegerd. Twee Waalse kapiteins hadden hem als gevangene naar Leeuwarden gestuurd en overgeleverd in handen van het gezag van de koning.

Zij beschuldigden hem ervan een van de voornaamste deelnemers te zijn geweest aan de onlusten die kort tevoren in Monniken Bayum tussen Duitsers en Walen waren ontstaan. Hij lag daar zonder soldij en zou zich in de onlusten hebben gemengd. Ook werd hem verweten een man te hebben doodgeslagen, waarover men bedroefd was.

De onderstaande getuigen werden in opdracht afzonderlijk onder hun behoorlijke eed over de zaak gehoord.

De ritmeester

De kapitein-ritmeester vroeg om recht. Hij stelde dat de gevangene ongetwijfeld schuldig was aan de doodslag en zei dit te willen bewijzen. Als officier van de koning van Spanje eiste hij dat de gevangene ter dood werd veroordeeld.

Hery van Mornema

Hery van Mornema, een volwassen man die onder de ritmeester diende, verklaarde dat hij had gezien hoe de gevangene de man die nu dood was twee steken gaf met een katzbalger, een kort zwaard. Hij wees de plaats van de verwondingen aan. De dode had echter meer dan twee wonden. Daarom durfde hij niet te zeggen dat de gevangene degene was die hem had gedood.

Guilherome Kotten

Guilherome Kotten, een volwassen ruiter onder de ritmeester, verklaarde dat hij had gezien hoe de gevangene de dode met een katzbalger op de genoemde plaats een steek gaf. Hij durfde onder ede niet te verklaren dat de man door die steek om het leven was gekomen.

De overige verklaringen

Een getuige van wie de naam in deze tekst niet is weergegeven, had het wel van anderen gehoord, maar niet zelf gezien.

Jong la Aventuryr, een volwassen ruiter, zei dat hij erbij was geweest toen de gevangene met een duimschroef werd ondervraagd en bekende dat hij het had gedaan.

Peter van Houten, ruiter, verscheen en verklaarde over de manier waarop hij de gevangene had aangehouden.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.