Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In juni 1516 brachten Gelderse strijders en Friese boeren legers op de been tegen Franeker en Leeuwarden, terwijl aan de kust Hollandse schepen werden buitgemaakt.

De strijders verzamelen zich

Op 3 juni 1516 kwamen strijders uit Zevenwouden, Stellingwerf, Gaasterland en Wymbritseradeel samen in Oldeklooster. Zij trokken diezelfde dag met de heer van Schwarzenburg verder. Zijn ruiters en soldaten legerden zich bij Monniken-Bayum tegenover Franeker. Zij wachtten daar op Arcklens, die vanuit Groningen met zwaar geschut zou komen.

Op 8 juni brachten Jancke Oenema en andere edelen uit Oostergo de boeren van Dongeradeel, Dantumadeel en Ferwerderadeel op de been. Zij trokken naar het huis van Jemma heer Jusma. Arcklens kwam erbij met groot geschut uit Groningen. De Bourgondische soldaten die het huis verdedigden, gaven het over op voorwaarde dat zij hun leven en goederen mochten behouden.

Arcklens vertrok daarna met de Gelderse edelen en de boeren uit Oostergo naar Stiens. Zij sloegen daar hun kamp op tegenover Leeuwarden.

De Gelderse troepen bij Leeuwarden

Op 15 juni verzamelden de mensen uit Rauwerderhem en Utingeradeel zich bij Deinum en richtten daar een kamp in tegenover Leeuwarden. In de eerste nacht reden de ruiters uit Deinum naar de stad. Zij verstopten zich bij de molen buiten de Wirdumerpoort.

In de vroege ochtend van 16 juni werd het vee van de inwoners van Leeuwarden uit de stad gedreven. De ruiters namen alle koeien die zij konden bereiken mee naar Deinum. Ook voerden zij twee gevangengenomen mannen mee.

Op 24 juni, de geboortedag van Johannes de Doper, brak het kamp bij Stiens op. De strijders sloegen hun nieuwe kamp op buiten Leeuwarden, op een veld bij de gerechtsplaats. Dit kamp kreeg later de naam Sint-Janskamp. Zij legden er een wal omheen en beschoten de stad iedere dag.

De inwoners van Leeuwarden schoten vanuit de stad terug op de Gelderse verschansingen. Iedere dag waren er schermutselingen. Aan beide kanten vielen veel doden. Het beleg duurde tot Maria-Hemelvaart, 15 augustus.

Franeker en de zeeoorlog

De inwoners van Franeker trokken eveneens dagelijks de stad uit, tegen de belegeraars in Monniken-Bayum. Over en weer werden mensen gedood en gevangengenomen.

Terwijl de Geldersen en hun Friese bondgenoten de twee steden belegerden, voeren de Friezen van Stavoren, Hindeloopen, Workum en andere kustplaatsen dagelijks uit. Zij brachten de Hollanders grote schade toe door vrachtschepen die uit het oosten kwamen te veroveren.

Als de Friezen een buitgemaakt Hollands schip niet konden meenemen doordat de Hollanders met een sterkere vloot verschenen, staken zij het schip in brand. De haat tussen Hollanders en Friezen was zo groot geworden, terwijl zij in vredestijd juist op elkaars handel waren aangewezen.