Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum. Lees het overzicht van haar leven en werk.

Dokkum, 18 december 1729: een zeer moeilijk gelegen en zwaar misvormd kind

Op 18 december 1729 kwam Catharina opnieuw bij meester-schoenmaker Jan Henderickx en zijn vrouw Liwkie. Ze kende het gezin al: op 25 april 1726 had zij Liwkie geholpen bij de geboorte van een dochter. Die eerdere geboorte ging gemakkelijk, al zat de nageboorte toen zeer vast.

De bevalling van 1729 verliep heel anders. Liwkie bleef lang in arbeid. Bij onderzoek merkte Catharina dat het kind met het achterwerk naar de geboorteopening lag.

Huishouden rond 1715.

Eerst probeerde zij het kind vanuit die ligging goed voor de geboorte te brengen. Dat lukte niet. Daarna zocht zij de voeten om het kind daaraan te kunnen halen. Ze schrijft dat zij die alleen met geweld te pakken kon krijgen en dat dit haar uitzonderlijk veel moeite kostte.

Na de geboorte zag Catharina waarom het zo moeilijk was gegaan. Zij beschrijft het kind als sterk opgezwollen en “waaterig”, vooral aan hoofd en borst. In hedendaagse woorden wijst haar beschrijving op een ernstige ophoping van vocht, maar zij kende natuurlijk geen moderne diagnose.

Ook beschreef zij duidelijke aangeboren afwijkingen. Het kind had volgens haar geen mond en geen verhemelte. Het hoofd vond zij zo afwijkend dat zij het een “seer schricklick hooft” noemde.

Catharina noemt het kind dood. Over Liwkie schrijft zij juist dat zij daarna een “gesonde cram” had: de kraamtijd van de moeder verliep volgens haar gezond.

In haar latere herinnering eindigde Catharina dit verhaal met een gebed dat zij voor zulke gevallen bewaard mocht blijven. Zij beschrijft de afwijkingen rechtstreeks en zonder een medische naam te geven. Op deze pagina is daarom dezelfde terughoudendheid aangehouden: alleen wat zij zelf waarnam wordt beschreven.

Ziekenzorg rond 1715.

Een chirurgijn of andere medische hulpverlener aan het werk. Vroedvrouwen en chirurgijns maakten deel uit van de vroeg-18de-eeuwse gezondheidszorg.
Lees meer over gezondheidszorg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.