Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

8 december 1730: buiten de Hanspoort op de kalkovens

Op zaterdag 8 december 1730 werd Catharina buiten de Hanspoort gehaald. Zij noteerde de plek nog nauwkeuriger: “op de kallckovens”. Daar woonde Henderick, die zij eenvoudig “kalckman” noemde, met zijn vrouw Affken.

De woorden brengen ons naar een industriële rand van Dokkum. Kalkovens werden gebruikt om kalk te branden. De brandstof, grondstoffen en eindproducten moesten worden aangevoerd en afgevoerd, zodat zulke bedrijven nauw verbonden waren met transport en handel. De combinatie van “buiten de Hanspoort”, “op de kalkovens” en het beroep kalkman is een concrete plaatsaanduiding in haar register.

Affken was zwanger van een kind van ongeveer zeven maanden. Catharina schreef dat het jongetje met de billen naar voren lag en dat er nog geen ontsluiting was. Ze had er veel werk aan, maar noteerde uiteindelijk dat zij het kind nog wist te redden en dat alles goed afliep.

Een ambachtsman aan het werk in zijn werkplaats. Catharina kwam tijdens haar praktijk in huizen van uiteenlopende Dokkumer beroepsgroepen.
Lees meer over ambachtslieden .

Voor haar hulp schreef zij één gulden en zestien stuivers op. Dat bedrag is bescheiden vergeleken met de vijftig gulden die zij datzelfde jaar noteerde bij grietman Van Aylva. Juist zulke verschillen maken haar register ook tot een bron over sociale verhoudingen.

De datum is eveneens precies: zaterdag 8 december. Nog geen week eerder noteerde Catharina een miskraam buiten dezelfde Hanspoort bij de vrouw van meester-timmerman Sybe Harmens. Haar praktijk bracht haar dus herhaaldelijk naar huishoudens buiten de stadspoort, tussen ambachtelijke bedrijven en werkplaatsen.

De kalkovens waren voor Catharina een herkenbare plaatsaanduiding buiten de Hanspoort.

Catharina’s formulering is concreet: zij bezocht Affken “buiten de Hanspoort op de kalkovens” en noemde Henderick een kalkman. Daarmee legde zij tegelijk een geboorte, een beroep en een herkenbare plek aan de rand van Dokkum vast.

Herberg rond 1715.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over handel, markt en herberg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.