Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

Dokkum, bij de Hanspoort, 1 maart 1725: veertien dagen bloedverlies

Op 1 maart 1725 werd Catharina in Dokkum geroepen bij Balling, een molenaar die bij de Hanspoort woonde, en zijn vrouw Yltie. In het register voegde zij eraan toe dat Yltie een dochter van Tis Kalckman was.

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Ytie had volgens Catharina ongeveer veertien dagen een zware vloeiing gehad. Bij haar onderzoek lag de nageboorte vóór de geboorteopening en was die vastgegroeid. Er was geen ontsluiting.

Catharina maakte zelf ontsluiting en zocht vervolgens met grote moeite naar de voeten van het kind. In het register schreef zij dat zij de nageboorte in ongeveer vijftig stukken moest verwijderen. Zij haalde het kind aan de voeten en schreef dat zij het bijna had opgegeven.

Het kind was overleden. In haar latere herinnering schreef Catharina dat het kind door de “vloed gesmoord” was. De moeder overleefde en had volgens haar daarna een gezonde kraamtijd.

Zuivelbereiding rond 1715.

Zuivelbereiding rond 1715.

Een vroedvrouw onderzoekt een zwangere vrouw, rond 1650.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Voor haar hulp noteerde Catharina vier gulden en drie stuivers.

De ligging van de nageboorte vóór de geboorteopening past bij wat later placenta praevia werd genoemd. Dat is een moderne medische duiding; Catharina zelf gebruikte die term niet. Haar eigen beschrijving is dat de nageboorte voor de ingang lag, vastgegroeid was en gepaard ging met langdurig zwaar bloedverlies.

Lees meer verhalen uit Catharina’s latere praktijk.

Kraamzorg rond 1714.

Kraamzorg rond 1714.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Dokkum op de kaart

Dokkum op de actuele kaart. De oude binnenstad en de stadsgracht zijn nog duidelijk herkenbaar.

Catharina Schrader

Dokkum rond 1710.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een beeld uit het dagelijkse leven in Friesland in de tijd van Catharina Schrader. Het helpt de woon- en werkomgeving van haar patiënten voor te stellen.
Lees meer over gezondheidszorg .

Verder lezen

Catharina Schrader in Dokkum

Bevalling en kraamzorg in Friesland

Meer over Catharina

Catharina Schrader: overzicht

Nijkerk: Alltie Jouwkes, 1711

Kuikhorne: de vrouw op nat stro, 1712

Zuivelbereiding rond 1715.

Dokkum op de kaart van Schotanus uit 1664. De Hogepol, waar Catharina woonde, ligt bij de Hanspoort.

Bekijk de volledige kaart van Dokkum uit 1664.

Friese stad rond 1715.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Kraamzorg rond 1715.
Kraamzorg rond 1715.

Dagelijks leven

Bronnen

Catharina Geertruida Schrader, Memoryboeck van de vrouwens. Het notitieboek van een Friese vroedvrouw 1693-1745, bewerkt door M.J. van Lieburg.

Oorspronkelijke aantekening van Catharina Schrader, 1 maart 1725, geval 2132; daarnaast haar latere uitgebreidere herinnering aan dezelfde bevalling; transcriptie in M.J. van Lieburg (red.), Memoryboeck van de vrouwens.

Lees het Memoryboeck bij DBNL.