Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

Kuikhorne, 4 augustus 1712: een vrouw alleen op nat stro

Op 4 augustus 1712 reisde Catharina naar Kuikhorne. De barende vrouw was een zuster van Jackop Backer uit Dokkum en getrouwd met een arbeider die Simon heette. Volgens Catharina was het deze familieband die haar ertoe bracht zo ver te reizen.

Winterreis te voet rond 1715.

Bij aankomst zag zij alleen Simon voor de deur staan. Zijn vrouw lag op een natte bos stro. Zij was stijf van de kou, lag zonder bewustzijn en volgens Catharina waren water en ander vocht al uit haar lichaam weggevloeid. Catharina werd boos op Simon en vroeg hoe men een vrouw die zo dicht bij de dood was zo kon laten liggen.

Simon vertelde dat er twee vroedvrouwen en ook een vroedmeester bij zijn vrouw waren geweest. Zij waren vertrokken; ook de buurvrouwen hadden haar verlaten. Catharina liet de buurvrouwen onmiddellijk terughalen en berispte hen omdat zij een stervende vrouw zonder hulp of medelijden hadden achtergelaten.

Er werd vuur bij de buren gehaald. Catharina liet het natte stro verwijderen, maakte een eenvoudige ligplaats en zette de naakte, verkleumde vrouw een muts op. Daarna onderzocht zij haar. Het kind lag met de buik naar voren. Het was al dood en in ontbinding; Catharina beschreef een sterk stinkende vloed.

Een Friese kerk in het begin van de 18de eeuw. Geloof, geboorte en het gezinsleven waren in Catharina's wereld sterk met elkaar verweven.

Zij keerde het kind, zocht de voeten en kreeg het binnen ongeveer een half kwartier geboren. In haar register schreef zij dat de vrouw twee dagen eerder zwaar was behandeld door een vroedvrouw en een meester. De moeder leefde na de geboorte nog ongeveer twee uur. Catharina noteerde twee gulden en tien stuivers.

Kuikhorne en het latere Noordbergum

Kuikhorne lag bij de vaar- en landverbinding in het gebied ten noordoosten van Bergum. Het huidige Noordbergum bestond in 1712 nog niet als dorp; het omliggende gebied hoorde bij de Bergumerheide. De latere Zomerweg, de Kuikhornster Vaart en de omgeving van de Zwarte Tille maken op Toen en Toen deel uit van de geschiedenis van dit gebied.

• De Zomerweg tussen Hardegarijp en Bergum
• Herberg Het Zwartkruis bij het latere Noordbergum

Zuivelbereiding rond 1715.

Een kind wordt in de kerk gedoopt. Geboorte, kraamtijd en doop lagen in het begin van de 18de eeuw dicht bij elkaar.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.