Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

Ternaard, 8 december 1724: ’s avonds laat gehaald voor een stervende vrouw

Op 8 december 1724 kreeg Catharina bericht over Hilltie, de vrouw van koopman Gerit Creemer in Ternaard . Hilltie had volgens Catharina veertien dagen en nachten zwaar gebloed en raakte steeds opnieuw dodelijk flauw.

Winterreis te voet rond 1715.

De familie vroeg eerst om Catharina’s raad. Catharina liet terugzeggen dat de eigen vroedvrouw Hilltie onmiddellijk moest verlossen. Als antwoord kreeg zij de vraag of zij “met de kop geqwelt” was: hoe kon een vrouw zonder weeën worden verlost? Catharina vond dat dit in zo’n noodsituatie wel moest.

De plaatselijke vroedvrouw was al drie dagen bij Hilltie geweest. Op een avond dacht men dat Hilltie zou sterven. Catharina werd toen laat uit Dokkum gehaald. In haar latere herinnering schreef zij dat men haar met een “troog” kwam halen. De uitgave verklaart dit als een arreslee. Zij wilde aanvankelijk niet mee, maar vreesde dat haar geweten haar zou blijven kwellen als Hilltie stierf zonder haar hulp.

Bij aankomst vond Catharina Hilltie buiten bewustzijn. De aanwezigen dachten dat zij dood was. Catharina maakte plaats om haar te onderzoeken. Ze had een “spiritus” bij zich en streek die onder Hillties neus en op haar polsen. Daarna opende Hilltie haar ogen en kwam er weer reactie.

Kraamzorg rond 1715.

Een kraamkamer in het begin van de 18de eeuw. Hier vonden de bevalling en de eerste verzorging van moeder en kind meestal plaats.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Bij het onderzoek voelde Catharina dat de nageboorte vóór het kind bij de geboorteopening lag. Zij verwijderde de nageboorte, zocht daarna de voeten van het kind en haalde het kind aan de voeten. Het kind was overleden en verkeerde al in zo’n toestand dat volgens Catharina de huid losliet.

Daarna liet zij Hilltie rustig liggen en gaf haar een kleine hoeveelheid van een middel in. Catharina noemt in deze passage niet wat dat middel precies was. De volgende ochtend vond zij Hilltie sterk veranderd ten goede. Daarna nam haar kracht verder toe.

Voor deze reis en hulp noteerde Catharina vijf gulden.

In het kortere register noteerde Catharina eveneens veertien dagen hevig bloedverlies, voortdurende flauwtes, drie dagen hulp van een andere vroedvrouw en dat zij zelf ontsluiting moest maken. Daar staat dat moeder en kind de volgende dag nog welvarend waren. Dat wijkt af van haar uitvoeriger herinnering, waarin zij schrijft dat het kind dood was. Die twee versies laten zich niet zonder meer met elkaar verenigen.

Lees meer verhalen uit Catharina’s latere praktijk.

Kraamzorg rond 1715.

Een kraamkamer in het begin van de 18de eeuw. Hier vonden de bevalling en de eerste verzorging van moeder en kind meestal plaats.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.