Ternaard: vaarten, bestuur en dorpsleven
Ternaard is een oude plaats. De naam komt al in een vroegmiddeleeuwse goederenlijst voor als Tunuwerden. De vorm van het dorp werd niet alleen door een terp bepaald. Vaarten en wegen speelden een grote rol in de ligging van de bebouwing. Op de Schotanuskaart van 1664 staat al een aaneengesloten buurt langs de Hantumervaart.
Ternaard kreeg daarnaast een bestuurlijke functie. In de 18de eeuw was het de hoofdplaats van Westdongeradeel. Daardoor woonden en werkten er naast boeren ook ambachtslieden, winkeliers en mensen die met bestuur en kerk te maken hadden.
Schaatsen rond 1715.
Catharina Schrader kwam vaak naar Ternaard
In het register van vroedvrouw Catharina Schrader komt Ternaard meerdere keren voor. Haar aantekeningen noemen uiteenlopende huishoudens en laten soms ook zien hoe zij vanuit Dokkum reisde.
- 1710: na twee dagen barensarbeid bij Trijntie, de vrouw van koster Jan Jansen .
- 1711: een moeilijke bevalling bij Antie .
- 1724: Catharina wordt laat op de avond gehaald bij Hilltie .
- februari 1726: met de slede naar Ternaard .
- maart 1726: de bevalling van Catharina's eigen dochter .
Kraamzorg rond 1720.
Waterwerk hoorde bij het grondbezit
De bronnen uit 1543 maken duidelijk dat landbezit rond Ternaard ook onderhoud betekende. De pastorie had 78 1/2 pondemaat en een groot deel daarvan was belast met dijkwerk. De prebende, een fonds voor het onderhoud van een geestelijke, bezat oorspronkelijk 60 pondemaat en gebruikte er toen 42. Pastoor Mello Romkonis en prebendarius Olfertus Cristiani ondertekenden de opgave op 18 maart 1543. Op de pagina over Ternaard in de 16de eeuw staan de bedragen en verplichtingen uitgebreider.
Beurtvaart rond 1715.
Visbuurt en oude zeedijk
Ten noordwesten van de dorpskern ligt de Visbuurt bij de vroegere zeedijk. De monumentenbeschrijving noemt hier dicht opeen staande voormalige visserswoningen. Dat deel van Ternaard hoorde bij een ander dagelijks leven dan de grote boerenerven op de klei: bewoners waren sterker op water, kust en kleine woningen gericht. De oude dijk en de naam Visbuurt zijn nog in het dorp terug te vinden.
Waterwerk hoorde bij het grondbezit
De bronnen uit 1543 maken duidelijk dat landbezit rond Ternaard ook onderhoud betekende. De pastorie had 78 1/2 pondemaat en een groot deel daarvan was belast met dijkwerk. De prebende, een fonds voor het onderhoud van een geestelijke, bezat oorspronkelijk 60 pondemaat en gebruikte er toen 42. Pastoor Mello Romkonis en prebendarius Olfertus Cristiani ondertekenden de opgave op 18 maart 1543. Op de pagina over Ternaard in de 16de eeuw staan de bedragen en verplichtingen uitgebreider.
Visbuurt en oude zeedijk
Ten noordwesten van de dorpskern ligt de Visbuurt bij de vroegere zeedijk. De monumentenbeschrijving noemt hier dicht opeen staande voormalige visserswoningen. Dat deel van Ternaard hoorde bij een ander dagelijks leven dan de grote boerenerven op de klei: bewoners waren sterker op water, kust en kleine woningen gericht. De oude dijk en de naam Visbuurt zijn nog in het dorp terug te vinden.
Wat is nog zichtbaar?
- De oude dorpskern rond kerk, wegen en voormalige vaarten.
- De kerk, die in de 16de eeuw tot de belangrijkere kerken van de streek behoorde.
- De Hantumervaart en andere waterlopen die de opbouw van het dorp mede bepaalden.
- Historische bebouwing die herinnert aan Ternaard als bestuurlijk en ambachtelijk centrum.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.