Nijkerk: het vroegere Oosternijkerk
Het Nijkerk uit de aantekeningen van Catharina Schrader is het huidige Nijkerk in het vroegere Oostdongeradeel. Tot 1977 heette het officieel Oosternijkerk, ter onderscheiding van Westernijkerk. Het dorp is relatief jong voor deze streek. Er is geen oude dorpsterp aangetoond. De nederzetting ontstond in de middeleeuwen nadat de aanleg van zeedijken op gang was gekomen.
De oude kern heeft het karakter van lintbebouwing langs een landweg. De naam Nijkerk betekent letterlijk 'nieuwe kerk'. De kerk was aan Sint Cecilia gewijd.
Kerk rond 1700.
10 februari 1711: Alltie Jouwkes
Alltie Jouwkes, de vrouw van Wattse Jennema, had Catharina Schrader eerder gevraagd bij haar bevalling te komen. Toen het zover was, werd eerst een vroedvrouw uit Morra gehaald. Na drie dagen kwam ook een vroedmeester. Daarna werd Catharina alsnog in stilte naar Nijkerk geroepen.
Catharina trof de vrouw uitgeput aan. Zij legde haar in een warm bed en gaf haar kandeel. Nadat Alltie weer wat kracht had gekregen, werd een levende dochter geboren.
De bevalling van Alltie Jouwkes in Nijkerk in 1711
Kraamzorg rond 1715.
Fookma en Donia: grote boerderijen als geheugen van het dorp
Fookma Sate was in 1511 een kloosterboerderij van 107 pondemaat. Donia Sathe, eveneens ten zuiden van het dorp, wordt voor dat jaar met 101 pondemaat in verband gebracht met klooster Bethlehem. Na de Reformatie kwamen zulke goederen in andere handen. De boerderijplaatsen bleven wel herkenbare ankers in het landschap. Meer hierover staat op Nijkerk in de 16de eeuw en Nijkerk in de 17de eeuw .
Boerenerf rond 1700.
1736: armenzorg tot na de begrafenis
De diaconierekeningen geven een zeldzaam concreet beeld van hulp aan arme inwoners. Bij de ziekte en begrafenis van Roelofke Steffens en Hiltje Alberts werden bedragen geboekt voor verzorging, doodkist, grafdelven, een baarkleed en winkelwaren als brandewijn, suiker, bier en zeep. Armenzorg stopte dus niet bij weekgeld of turf; ook ziekte en begraven konden door de diaconie worden betaald.
Wat is nog zichtbaar?
- De langgerekte oude dorpsstructuur langs de Buorren.
- De kerk en de 13de-eeuwse toren.
- Het verhoogde kerkhof, dat niet op een oude dorpsterp ligt.
- Het landschap bij Bollingwier ten westen van het dorp.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.