Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen en latere herinneringen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum .

Buiten de Hanspoort, 20 september 1724: de nageboorte zat rondom vast

Op woensdagmorgen 20 september 1724 werd Catharina buiten de Hanspoort in Dokkum gehaald bij slachter Tiesse en zijn vrouw Ynske. Daarmee geeft zij zowel een beroep als een vrij nauwkeurige plaatsaanduiding: hun woning lag buiten een van de stadspoorten.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Het vruchtwater was al gebroken, maar Ynske had geen weeën. Die toestand duurde volgens Catharina tot acht uur ’s avonds. Daarna werd een zoon geboren.

Het grote probleem kwam met de nageboorte. Catharina schreef dat die rondom zeer vastgegroeid zat. In haar korte register noteerde ze dat zij de nageboorte met verschrikkelijke moeite in vijfentwintig of meer stukken moest losmaken.

In haar latere herinnering beschreef zij dezelfde ingreep nog uitvoeriger. Daar schreef ze dat de nageboorte over de hele baarmoeder vastzat, dat zij niet wist waar ze moest beginnen en dat ze Ynske voor dood hield. Ze vergeleek het losmaken met het plukken van veren van een eend en schreef dat er wel vijftig of meer stukjes en brokken werden verwijderd. Ze was er ongeveer een half uur mee bezig en raakte zelf bijna uitgeput.

Een vroedvrouw is 's nachts met een lantaarn onderweg, rond 1715.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Voor haar hulp noteerde Catharina drie gulden en drie stuivers.

Ynske overleefde en herstelde volgens Catharina volledig. Catharina voegde eraan toe dat Ynske het jaar ervoor een vergelijkbare complicatie had gehad. Toen was dokter Winter uit Leeuwarden gehaald. Hij had haar verlost en het achtergebleven materiaal was daarna met dranken afgedreven.

De twee beschrijvingen verschillen in het genoemde aantal stukken nageboorte: het register spreekt van vijfentwintig of meer, de latere herinnering van vijftig of meer. Daarom worden beide aantallen hier afzonderlijk vermeld.

Lees meer verhalen uit Catharina’s latere praktijk.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.