Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

25 juli 1730: naar Gerrt Derckx aan de Ouwe Sijl

Op 25 juli 1730, Sint-Jacobsdag, werd Catharina gehaald naar een plaats die zij zelf aanduidde als “de Ouwe Sijl”. Daar woonde Gerrt Derckx met zijn vrouw. Catharina noteerde ook zijn beroep in haar register: “talhouwtkoper”. De precieze moderne betekenis van dat woord is niet helemaal zeker. Omdat het beroepswoord in de bron zelf staat, blijft het hier in Catharina’s vorm weergegeven.

Toen Catharina aankwam was het kind al geboren. Haar werk begon dus pas daarna. De nageboorte zat nog vast. Ze schreef dat zij daar “veel me te doen” had en dat zij de nageboorte in stukken moest verwijderen.

De aantekening geeft daarnaast een belangrijk detail over de vrouw zelf. Zij was al lange tijd ziek en leed volgens Catharina aan “plöris”: pleuritis of borstvliesontsteking. Catharina noemt haar zelfs “doodt cranck”. Daarmee wordt dit meer dan een korte geboorteregistratie. We zien een ernstig zieke vrouw, een huishouden aan de Ouwe Sijl en een vroedvrouw die wordt gehaald nadat het kind al ter wereld is gekomen.

Ziekenzorg rond 1715.

Een chirurgijn of andere medische hulpverlener aan het werk. Vroedvrouwen en chirurgijns maakten deel uit van de vroeg-18de-eeuwse gezondheidszorg.
Lees meer over gezondheidszorg .

Dat Catharina de plaatsnaam zo precies noteerde, maakt de regel ook van belang voor de geschiedenis van de stad en haar omgeving. Een zijl was een waterstaatkundige doorgang of sluis. De naam “Ouwe Sijl” verbindt het huishouden van Gerrt Derckx met een concrete plek in het landschap van waterwegen en afwatering. We moeten daarbij niet verder gaan dan de bron: Catharina beschrijft geen huis, sluisgebouw of reisroute.

Voor haar hulp schreef Catharina drie gulden op. Het bedrag staat direct naast de aantekening. De combinatie van plaats, beroep, ziekte, het moment waarop zij arriveerde en haar betaling maakt deze korte notitie bijzonder bruikbaar voor een beeld van haar dagelijkse praktijk.

Op die zomerdag kwam Catharina bij een gezin waar de geboorte al achter de rug was, maar waar de moeder ernstig ziek was en de nageboorte niet loskwam.

Huishouden rond 1715.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.