Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Slacht rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

20 november 1734: het huis staat vol mannen

Op 20 november 1734 kreeg Siwke, de vrouw van slachter Berent Ellties, in de namiddag weeën. Toch werd Catharina niet meteen gehaald. In het huis werd die dag geslacht en er waren veel mannen aanwezig.

Schrader vond dat geen goede reden om te wachten. Zij schreef scherp dat men haar best samen met Siwke in een andere kamer had kunnen brengen. Pas om twaalf uur 's nachts werd zij gehaald.

Toen Catharina aankwam, leek de bevalling juist stilgevallen. Siwke dronk thee met saffraan. Daarna werd zij bij haar man op bed gelegd. Omdat er op dat moment weinig gebeurde, wilde Siwke dat Catharina naar huis ging. Catharina weigerde. Zij dacht dat de warmte van het bed verandering kon brengen en bleef in het huis.

Er zaten drie of vier mensen bij elkaar te praten. Siwke sliep. Ongeveer een uur later werd zij wakker met een hevige koude rilling, volgens Schrader erger dan zij ooit had gehoord. De aanval duurde ongeveer een half uur.

De aanwezigen haalden Siwke uit bed en brachten haar bij een groot vuur. Er werden stoven onder en boven gebruikt om haar op te warmen. Daarna sloeg de koude juist om in zo'n sterke hitte dat zij die nauwelijks kon verdragen. Catharina liet haar wat lopen en stelde voor het bed opnieuw op te maken, zodat zij daarna in een warm bed kon liggen.

Kraamzorg rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

Siwke dacht nog steeds dat Catharina daarna naar huis kon. Schrader wilde eerst zien wat de vreemde aanval zou doen. Voordat Siwke weer naar bed ging, wilde zij eerst urineren. Zij nam de pot, was volgens Schrader nog goed bij kennis, maakte plotseling een geluid en viel van de pot neer. Schrader schrijft letterlijk dat zij toen “soo morrsdoodt” leek.

Berent en de anderen waren hevig geschrokken. Terwijl zij Siwke naar een stoel droegen, werd het kind geboren. Volgens Schrader gebeurde dat zonder gewone weeën; zij dacht dat de hevige koude rilling de bevalling had veroorzaakt.

Het kind leefde en Schrader voegde later zelfs toe dat het twee jaar oud is geworden. Schrader kende dus ook later nog het lot van dit kind.

Dit is een van de aantekeningen waarin het dagelijkse leven bijna net zo belangrijk is als de bevalling zelf: een slachtdag, een huis vol mannen, een vroedvrouw die daarom te laat wordt gehaald, thee met saffraan, een warm bed, stoven, een groot vuur en enkele mensen die 's nachts met elkaar zitten te praten. Het geeft een zeldzaam inkijkje in een huishouden in Dokkum in de 18de eeuw .

Overzicht Catharina Schrader

Kraamzorg rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over handel, markt en herberg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.