1645: een winterreis over ijs naar Akkrum
Rond de jaarwisseling van 1645 op 1646 reisde Willem Frederik vanuit Amsterdam terug naar Friesland. De tocht duurde dagen en combineerde calèche, wagen en lange landritten. Het opvallendste moment kwam bij Zwolle: de IJssel was zo stevig bevroren dat hij er met de calèche overheen reed.
In modern Nederlands
Willem Frederik (in modern Nederlands):
20/30 december. Om zeven uur vertrok ik uit Amsterdam. Rond de middag at ik in Naarden. Daarna ging de reis via Amersfoort verder naar een dorp dat de tekst De Groote Schuur noemt.
21/31 december. Om half zes vertrokken we met de calèche. Onderweg aten we op een plaats waarvan de naam in de editie als “Elsbet” staat. Om vijf uur 's avonds kwamen we in Zwolle aan. Ik ging daar nog naar de kerk. Met de calèche reden we over het ijs van de IJssel.
22 december/1 januari. Om vijf uur liet ik de poort van Zwolle openen en reed de stad uit. Rond de middag bereikten we De Blauwe Hand, waar we aten. Daarna gingen we door Steenwijk en bereikten we 's avonds Wolvega.
23 december/2 januari. Om vijf uur was ik weer op. Om negen uur kwamen we in Akkrum, waar ik at en met Sminia sprak. Om vijf uur 's middags kwam ik in Leeuwarden aan. Daar stond de burgerij gewapend opgesteld en ik zag hen voorbij marcheren.
Scheepvaart rond 1650.
Een stadspoort om vijf uur open
Een gewone reisdag kon al beginnen terwijl een stad nog afgesloten was. Willem Frederik liet de poort van Zwolle om vijf uur openen. Onderweg werd niet in één ruk doorgereden: De Blauwe Hand, Wolvega en Akkrum waren plekken om te eten of de tocht te onderbreken.
Stadsleven rond 1650.
Met een koets op de bevroren IJssel
De passage over de IJssel is kort maar bijzonder concreet. Het ijs droeg niet alleen voetgangers of schaatsers, maar in dit geval ook een calèche. De routekaart geeft alleen de bekende haltes weer. De plaats “Elsbet” is niet in het kaartje opgenomen, omdat de identificatie met een huidige plaats niet zeker genoeg is.
Aankomst in Leeuwarden
Na vier reisdagen eindigde de tocht niet met rust. Bij aankomst zag Willem Frederik de gewapende burgerij marcheren. Zijn dagboek verbindt daardoor een praktisch reisverslag met een momentopname van het stedelijke leven.
In beeld
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
De winterroute nu
Het huidige routegebied.
De route
Amsterdam – Zwolle – Steenwijk – Wolvega – Akkrum – Leeuwarden. De verbindingen zijn schematisch.
Plaatsen in het verhaal
Dagelijks leven in beeld
Scheepvaart rond 1650.
Herberg rond 1650.
Herberg rond 1650.
Markt rond 1650.
Dagelijks leven
