1648: bittere kou op weg naar Joure
In december 1648 keerde Willem Frederik vanuit Holland naar Friesland terug. Dit is een van zijn meest tastbare reisnotities. Hij noemt de wind, de harde vorst, maaltijden onderweg, een kerkdienst, een herberg in Wolvega en het moment waarop het gezelschap zich in Joure eerst moest warmen.
In modern Nederlands
Willem Frederik (in modern Nederlands):
Na een avondrit van Amsterdam naar Naarden vertrokken we op 8/18 december om zes uur te paard. Om tien uur bereikten we Amersfoort. De wagen kwam om elf uur. We aten daar en kwamen om half zes 's avonds op de volgende halte aan. Het waaide, het was bitter koud en het vroor hard.
9/19 december. Om zes uur waren we weer op. Om elf uur bereikten we Hattum en aten daar. Daarna werden we over de IJssel gezet en gingen we via Zwolle naar Zwartsluis. Om half zes kwamen we daar aan. We aten er 's avonds. Het was nog steeds bitter koud.
10/20 december. In Zwartsluis gingen we naar de kerk. Daarna liepen we naar De Blauwe Hand, waar we aten. Via Steenwijk kwamen we 's avonds in Wolvega. Daar at ik met Bootsma in de herberg.
11/21 december. Om acht uur aten we met Bootsma. Om tien uur vertrokken we uit Wolvega, deels te voet en deels met sleden, naar Joure. Bij heer Baerdt warmden we ons. Daarna spraken we met hem. Om vier uur kwam ik in Leeuwarden aan. Enkele officieren kwamen bij mij eten. Ik bekeek mijn paarden, ging om elf uur naar bed, waste mij en schoor mij.
Kou die hij zelf voelde
Hier hoeft de lezer de temperatuur niet te raden. Willem Frederik noemt de wind, de harde vorst en tweemaal de felle kou. In Joure was opwarmen het eerste wat het gezelschap deed. Dat simpele detail maakt duidelijk wat uren buiten reizen in december lichamelijk betekenden.
Herberg rond 1650.
Lopen én sleeën
De route Wolvega-Joure werd niet uitsluitend per slee afgelegd. Hij schrijft uitdrukkelijk dat zij te voet én met sleden gingen. Dat kan betekenen dat het gezelschap afhankelijk van ondergrond en omstandigheden wisselde. Meer dan dat zegt de bron niet.
Thuis: wassen, scheren en naar bed
Na aankomst in Leeuwarden was de dag nog niet meteen voorbij. Er kwamen officieren eten, hij keek naar zijn paarden en pas om elf uur ging hij naar bed. De notitie dat hij zich waste en schoor is klein, maar brengt de thuiskomst na meerdere koude reisdagen dichtbij.
In beeld
Stadsleven rond 1650.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
De winterroute nu
Het huidige routegebied.
De route
Amsterdam – Amersfoort – Zwartsluis – Wolvega – Joure – Leeuwarden. Een onzeker geïdentificeerde tussenhalte is niet benoemd.
Plaatsen in het verhaal
Dagelijks leven in beeld
Scheepvaart rond 1650.
Scheepvaart rond 1650.
Herberg rond 1650.
Markt rond 1650.
Dagelijks leven
