Joure in de 16de en 17de eeuw

Joure was nog jong. De plaats wordt in 1466 voor het eerst genoemd als opter Heuwere. Zij was ontstaan als uitbuurt van het oudere Westermeer, maar groeide snel door haar ligging op een kruising van een landweg en de Zijlroede.

In de 16de eeuw ontstond de Midstraat

In de tweede helft van de 16de eeuw breidde Joure zich uit in de richting van Westermeer. Daarbij ontstond de huidige Midstraat. Woningen, werkplaatsen en winkels kwamen langs deze lange doorgaande straat te staan.

De groei had dus niet alleen met landbouw te maken. Joure lag gunstig voor verkeer tussen de Friese meren, de kleigebieden en de wegen richting Gaasterland.

1614: De Kolk wordt gegraven

In 1614 werd de binnenhaven De Kolk aangelegd. Schepen konden daardoor tot in het hart van Joure komen. Voor een plaats waar handel en ambacht groeiden was dat belangrijk: zware goederen konden per schip veel gemakkelijker worden aangevoerd dan met een wagen over onverharde wegen.

Beurtschepen naar Leeuwarden

In de 17de eeuw voeren beurtschepen op vaste routes. Joure had verbindingen met andere handelsplaatsen, waaronder Leeuwarden. Vanuit het nabijgelegen Broek voer eveneens een veer via het Sneekermeer en Grouw naar Leeuwarden.

Rond 1660 was Sybe Louws Rouckema een van de schippers op deze route. Daarmee hebben we een concrete naam bij het dagelijkse vervoer tussen deze streek en de Friese hoofdstad.

Schippers, scheepsvolk en vervoer over water.

1628: toren, rechtspraak en gevangenis

De toren aan de Midstraat dateert uit 1628. In die toren waren niet alleen klokken ondergebracht. Er waren ook cachotten, kleine gevangenisruimten, en een vierschaar waar recht werd gesproken. Een deel van de oude beschilderde balken van die ruimte is nog aanwezig.

Joure had daarmee al vroeg functies die verder gingen dan die van een gewoon boerendorp. Markt, handel en rechtspraak trokken mensen uit de omgeving naar de plaats.

1644: een nieuwe kerk

In 1644 werd naast de toren een nieuwe hervormde kerk gebouwd ter vervanging van een laat-16de-eeuwse voorganger. Het poortje vermeldt de naam van grietman Hobbe van Baerdt. In de kerk staan nog 17de-eeuwse herenbanken van de families Van Baerdt en Vegelin van Claerbergen.

Heremastate

In 1630 werd Heremastate gebouwd. Het was een aanzienlijk huis van een voorname familie en lag aan de rand van de groeiende plaats. Van de oorspronkelijke state is tegenwoordig weinig meer over; een deel van het latere interieur en het park bleven behouden.

Markt en herberg

Wie met vee, boter, turf of andere goederen naar Joure kwam, kon niet altijd dezelfde dag terug. Markten, scheepvaart en doorgaand verkeer boden werk aan herbergiers, kooplieden, knechten en ambachtslieden.

1648: bitter koud onderweg naar Joure

In december 1648 kwam stadhouder Willem Frederik na meerdere winterse reisdagen vanuit het zuiden naar Joure. Hij schrijft dat het hard vroor en tweemaal dat het buiten bijzonder koud was. Vanuit Wolvega ging het gezelschap om tien uur verder, deels te voet en deels met sleden.

In Joure gingen zij bij heer Baerdt naar binnen om zich te warmen. Dat ene detail maakt de winterreis heel concreet: na uren buiten was warmte binnenshuis het eerste wat de reizigers nodig hadden. Om vier uur bereikte Willem Frederik Leeuwarden. Daar kwamen nog officieren eten; later bekeek hij zijn paarden, waste en schoor hij zich en ging om elf uur naar bed.

• De volledige hertaling van Willem Frederiks winterreis via Wolvega en Joure
• Alle uitgewerkte reizen van Willem Frederik door Friesland

Verder

• Joure door de eeuwen heen
• Joure in de 18de eeuw