Grouw in de 17de eeuw

In de 17de eeuw profiteerde Grouw steeds sterker van zijn positie aan de Friese vaarwegen. Schepen brachten goederen, mensen en nieuws het dorp binnen. Rond die scheepvaart ontstond werk voor timmerlieden, zeilmakers, kuipers, schippers en kooplieden.

Een dorp gericht op het water

De landverbindingen bleven beperkt. Waterwegen waren veel praktischer. Vanuit Grouw kon men varen richting Leeuwarden, via de Boarn richting Irnsum en verder naar het zuiden, en oostwaarts richting de grote binnenlandse vaarroute.

1635: het rechthuis in de kerk

Na de Reformatie werd het afgesloten koor van de Sint Piterkerk gebruikt door het grietenijgerecht van Idaarderadeel. In 1635 werd daar de benoeming van grietman Carel van Roorda voorgelezen. De ruimte bleef lange tijd rechtkamer. Onder het koor bevond zich later ook een gevangenis.

1659: de doopsgezinden krijgen een kerk

De doopsgezinde gemeente bestond al sinds de 16de eeuw. In 1659 kreeg zij een eigen kerk aan de huidige Hoofdstraat. Het gebouw was bescheiden en lag als schuilkerk weinig opvallend in de straatwand.

Markt en nijverheid

Vanaf de 17de eeuw concentreerde het marktgebeuren zich bij de latere Koemarkt. Daar stonden een waag en een korenmolen. De markt sloot rechtstreeks aan op de economie van een waterdorp: agrarische producten uit de omgeving konden per schip worden aangevoerd en verder verhandeld.

1635: het veer naar Leeuwarden en Sneek

Omdat Grouw over land moeilijk bereikbaar was, werd vervoer over water strak georganiseerd. In 1635 kwam er een vaste veerdienst naar Leeuwarden en Sneek. In 1644 legde grietman Carel van Roorda de regels vast. Het veer beschikte over twee grote schepen en een klein roeischip. Op zaterdag, de marktdag in Leeuwarden, vertrok het eerste schip al om vier uur in de ochtend en het tweede om vijf uur. Een enkele reis kostte twee stuivers. Op dinsdag vertrok het schip naar de markt in Sneek zelfs om drie uur 's morgens.

De veerdienst laat goed zien hoe sterk het dagelijks leven van Grouw op het water was gericht. over scheepvaart, veren en scheepsbouw in Grouw.

Over scheepvaart, veren en scheepsbouw in Grouw

Sint Piter bestond al lang vóór de huidige intocht

Het Sint Piterfeest is veel ouder dan de bekende figuur die tegenwoordig in februari door Grou trekt. Een oud Sint-Piterlied van Johannes Hilarides (1648-1726) bezingt Sint Piterdei als het moment waarop de wei weer groen wordt, de koe kalft en de kip weer eieren legt. Het feest hoorde bij het einde van de winter en bij een gemeenschap van boeren, vissers en schippers. Lees de geschiedenis van Sint Piter in Grou.

Lees de geschiedenis van Sint Piter in Grou

Wat is nog te zien?

De Sint Piterkerk staat nog steeds in de oude kern. De huidige consistorie herinnert aan het vroegere gebruik van het koor voor rechtspraak. De doopsgezinde kerk is later vernieuwd, maar de plek van de 17de-eeuwse gemeente bleef in het dorp aanwezig. Ook de oude waterstructuur rond Grouw is nog herkenbaar.