Toen en Toen ..
ZoekenHet verhaal van Friesland

Akkrum in de 17de eeuw

Akkrum bleef in de 17de eeuw klein, maar lag op een belangrijk kruispunt van land en water. De Boarn was een verkeersweg voor vrachtschepen en kleine beurtschepen. Via de Wjittering bestond verbinding richting het Sneekermeer. Akkrum fungeerde bovendien als overslagplaats.

Naburige dorpen waren via weg en water nauw met elkaar verbonden. Via de Boarn lag Irnsum op dezelfde verkeersas; via de Friese meren en vaarten was ook Grouw belangrijk voor vervoer en handel.

De Nije Haven

Een zijtak van de Trigreppel vormde de latere Nije Haven. Op de kaart van Schotanus uit 1693 staat deze watergang al aangegeven. Bij zo'n dorpshaven konden schuiten laden en lossen. Watervervoer hoorde daardoor letterlijk bij het dagelijks leven in de kern.

Bakkerij rond 1650.
Bakkerij rond 1650.

Oude Schouw: veer en herberg

Tot Akkrum behoort ook Oude Schouw. Daar lag sinds 1549 een veerpont op een belangrijke route naar Leeuwarden. De herberg wordt al in 1571 genoemd. In 1624 werd de stad Leeuwarden voor 25 goudguldens eigenaar. Reizigers, schippers, paarden en wagens kwamen hier samen: Oude Schouw was tegelijk overzetplaats, verkeersknooppunt en herberg.

1672: soldaten bij Oude Schouw

In het Rampjaar 1672 kreeg Oude Schouw plotseling militair belang. Toen de troepen van de bisschop van Münster, Christoph Bernhard von Galen – Bommen Berend – Friesland bedreigden, werd bij Oude Schouw een verdedigingspunt ingericht. Friese troepen moesten voorkomen dat een vijand vanaf het zuiden via deze route naar Leeuwarden kon doorstoten.

Scheepvaart rond 1650.

Scheepvaart rond 1650.

Doopsgezinden

Rond 1660 stond in Akkrum een doopsgezinde vermaning. Mogelijk werd het gebouw in 1677 vergroot. In 1695 sloot de gemeente zich aan bij de Friesche Doopsgezinde Sociëteit. De gemeente telde toen 87 leden die geen ondersteuning ontvingen.

Handel, visserij en dagelijks werk

De bronnen noemen Akkrum al veel eerder als plaats van veeteelt, visserij, handel en ambacht. In de 17de eeuw paste dat bij de ligging aan de Boarn: vissers gebruikten het water, schippers vervoerden goederen en ambachtslieden leverden onder meer tonnen, gereedschap en onderhoud aan huizen en schepen. Zie ook handel, markt en herberg en schippers en scheepsvolk.

Herberg rond 1650.

Herberg rond 1650.

Wat is nog te zien?

De Boarn en de route bij Oude Schouw zijn nog goed herkenbaar. De oude pont is verdwenen en de huidige waterwegen zijn later aangepast, maar de plaats bleef een kruispunt van verkeer. In de Terptsjerke zijn bovendien 17de-eeuwse onderdelen bewaard, waaronder een herenbank en een klok uit 1698.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Akkrum

Akkrum aan de Boarn.

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Kuiperij rond 1650.

Kuiperij rond 1650.

Kinderspel rond 1650.

Kinderspel rond 1650.

Handwerk rond 1600.

Handwerk rond 1600.

Markt rond 1650.

Markt rond 1650.

Schapen rond 1600.
Schapen rond 1600.

Bronnen

Akkrum Ald en Nij – Nije Haven

Akkrum Ald en Nij – doopsgezinde kerk

Geschiedenis van Oude Schouw

Nieuwe Encyclopedie van Fryslân – Bommen Berend en Oude Schouw