Akkrum in de 16de eeuw

Rond 1500 lag Akkrum aan de Boarn in een gebied waar hoofdelingen, stinsen en gewapende volgelingen nog een grote rol speelden. De overgang van de Friese Vrijheid naar Saksisch en later Bourgondisch-Habsburgs bestuur bracht oorlog en machtswisselingen.

Naburige dorpen waren via weg en water nauw met elkaar verbonden. Via de Boarn lag Irnsum op dezelfde verkeersas; via de Friese meren en vaarten was ook Grouw belangrijk voor vervoer en handel.

Hoofdelingen uit Akkrum

Ulcke Sickes Douma van Akkrum behoorde in 1496 tot de leiders van een groot Fries leger dat bij Sloten tegenover Duitse landsknechten kwam te staan. Zulke gebeurtenissen laten zien dat Akkrumer hoofdelingen deel uitmaakten van de grotere partijstrijd in Friesland.

Hartman en Watze Gauma

Later in de eeuw kreeg Akkrum opnieuw een directe band met de oorlog. Hartman Gauma kwam uit Akkrum. Hij ondertekende in 1566 het Verbond der Edelen en vocht in 1568 bij Jemmingen. Na de nederlaag week hij uit naar Emden. Van daaruit nam hij deel aan gewapende strooptochten naar Friesland. Zijn broer Watze was eveneens bij de Opstand betrokken.

De groep van Hartman Gauma

In de winter van 1569-1570 werden onder meer kerken in Idaard en Grouw beroofd. In 1571 werd Hartman vogelvrij verklaard. Riemer Feytes behoorde later tot zijn groep en wordt genoemd bij tochten rond Cambuur en Uitwellingerga. Na zijn gevangenneming zat Riemer 67 dagen in het Blokhuis in Leeuwarden en werd hij op 12 februari 1572 in Leeuwarden geradbraakt. De geraadpleegde bronnen noemen geen preciezere plaats in de stad.

Geloof verandert

Tussen 1563 en 1565 doopte de bekende doopsgezinde voorganger Leenaert Bouwens vijf mensen in Akkrum. Daarmee is de aanwezigheid van wederdopers in het dorp al vóór het uitbreken van de Opstand concreet aantoonbaar.

Lees voor het dagelijkse bestaan ook over schippers en scheepsvolk en wonen op het platteland.

Wat is nog te zien?

Van de Akkrumer stinsen is bovengronds geen compleet versterkt huis bewaard. De terp, de Boarn en delen van het oude stratenpatroon zijn nog herkenbaar. In de huidige Terptsjerke ligt bovendien een grafzerk uit 1591.