Akkrum in de 18de eeuw

In de 18de eeuw bleef Akkrum een water- en verkeersdorp. De plaats werd bekend door slachterijen en kuipvlees, terwijl schippers, vissers, boeren, kuipers en handelaren de dagelijkse economie vormden.

Naburige dorpen waren via weg en water nauw met elkaar verbonden. Via de Boarn lag Irnsum op dezelfde verkeersas; via de Friese meren en vaarten was ook Grouw belangrijk voor vervoer en handel.

Kuipvlees voor de handel

Akkrum kreeg in het begin van de eeuw bekendheid door exportslachterijen. Vlees werd gezouten en in kuipen of tonnen verpakt. De ligging aan open vaarwater maakte vervoer naar andere plaatsen mogelijk. Kuipers waren daarbij onmisbaar: zonder stevige houten vaten kon gezouten vlees niet goed worden opgeslagen en vervoerd.

1726: betalen voor de haven en losplaats

De Nije Haven was geen abstract waterloopje maar een gemeenschappelijke voorziening. In 1726 werden de kosten voor reparatie van de aanleg- en losplaats en het stenen pad ernaartoe omgeslagen over bewoners van het westelijke dorpsdeel. Dat geeft een concreet beeld van een dorp waarin vervoer over water onderdeel was van de plaatselijke infrastructuur.

1748: de klok luidt en boeren verzamelen zich

Johan Vegelin van Claerbergen reisde tijdens de belastingonrust van 1748 vanuit Leeuwarden naar het zuiden. Bij Akkrum hoorde hij de klok luiden. Boeren haastten zich op het geluid naar het dorp en op de Buren bij het kerkhof stond al een grote menigte. Vegelin zag de boeren zelf naar Akkrum lopen.

1759: een nieuwe kerk

De middeleeuwse kerk werd in november 1758 voor afbraak verkocht. Op 13 maart 1759 werd de eerste steen voor de nieuwe kerk gelegd en op 28 oktober kon zij worden ingewijd. De huidige Terptsjerke dateert uit dat jaar.

Een onverwachte religieuze gemeenschap

Naast hervormden en doopsgezinden kende Akkrum in de 18de eeuw ook een kleine gemeenschap van Hernhutters of Moravische Broeders. Deze bestond van ongeveer 1746 tot 1797. Bij de volkstelling van 1796 werden twintig Hernhutters in Akkrum geteld.

Te paard, met rijtuig en per schip

Aan het einde van de eeuw werd Akkrum beschreven als een plaats waar reizigers te paard en met rijtuig op weg van Leeuwarden naar Heerenveen doorheen moesten. Tegelijk bleef de Boarn belangrijk voor vervoer per schip. Land- en waterverkeer kwamen hier dus samen.

De theekoepel die nog bestaat

Bij het huidige Welgelegen staat nog een 18de-eeuwse theekoepel. Hij hoorde bij de wandeltuin van een buitenhuis dat in de 18de eeuw werd afgebroken. Ook een 18de-eeuwse zonnewijzer bleef bewaard. De huidige woningen van Welgelegen zijn veel jonger en dateren uit 1927-1929.

Wat is nog te zien?

De Terptsjerke uit 1759, de Boarn en de 18de-eeuwse theekoepel en zonnewijzer bij Welgelegen zijn tastbare resten uit deze eeuw. Ook het stratenpatroon rond de oude dorpskern volgt nog de historische ligging tussen terp, weg en water.