Terhorne in de 17de eeuw

Terhorne lag tussen het Sneekermeer, de Terhornster Poelen en de Terkaplester Poelen. Water was tegelijk verkeersweg, werkterrein en grens. Boeren, vissers en schippers gebruikten ieder andere vaartuigen en hadden ook een ander soort werk op het water.

De Heerenzijl raakt in verval

Door de Oude Slachte liepen verschillende zijlen, waaronder de Heerenzijl bij Terhorne. Die sluis was in de 16de eeuw belangrijk geworden voor de vaarroute van de veengebieden bij Heerenveen naar het Friese merengebied. In de 17de eeuw raakte de Oude Slachte volgens de lokale geschiedschrijving in verval en werden ook de zijlen minder goed onderhouden.

Tegen het einde van de eeuw was de Heerenzijl waarschijnlijk niet meer als sluis in gebruik. Het open en waterrijke gebied bleef gevoelig voor wind, stroming en afslag. In 1718 zou de oude sluis bij een zware storm zijn weggeslagen.

Met de praam naar het land

Veel boerenland rond Terhorne lag aan de overkant van sloten en poelen. Boeren voeren daarom met een praam of ander eenvoudig bedrijfsvaartuig naar hun land. De boot was onderdeel van het dagelijkse boerenwerk: mensen, gereedschap en melkgerei gingen mee en hooi, melk en andere producten werden weer naar de boerderij gebracht. Ook vee kon over water worden vervoerd.

Vissers tussen het meer en de poelen

Visserij hoorde bij het bestaan rond Terhorne. De visser werkte vanuit een klein vaartuig op het Sneekermeer, de poelen en de verbindende vaarten. In de Friese meren werd veel aal of paling gevangen, onder meer met fuiken. De visser zette zijn fuiken uit, voer ze geregeld langs om de vangst te legen en bracht de vis daarna aan land.

Vis kon rechtstreeks aan inwoners worden verkocht of via handelaren verder worden afgezet. Voor grotere afzet lagen plaatsen als Sneek en Akkrum via het water dichtbij. Het uitgebreide netwerk van meren en vaarten maakte het mogelijk de vangst snel per boot te vervoeren.

Geschiedenis van het Sneekermeer

1661: een schoolmeester in Terhorne

In mei 1661 wordt Hijlle Fueckesz als schooldienaar van Terhorne genoemd. In 1662 was hij er nog. In 1669 verschijnt Abe Grelts als schooldienaar; zijn naam komt ook in 1673, 1677 en 1684 in stukken voor. Daarmee is duidelijk dat Terhorne in de tweede helft van de 17de eeuw een vaste dorpsschool had. De school stond nauw in verband met de kerk. Kinderen leerden vooral lezen, schrijven en geloofsleer.

Schippers en bemanningsleden

Naast de boeren vonden ook beroepsschippers en bemanningsleden werk op het water. Zij vervoerden mensen en handelswaar over langere afstanden. Via de Friese meren en vaarten konden zij onder meer Akkrum, Irnsum, Grouw en Sneek bereiken en vandaar verder varen.

Voor de regionale vaart werden kleinere vracht- en beurtschepen gebruikt. Koffen en smakken waren grotere zeilende vrachtschepen die ook kust- en zeevaart konden maken. In de 18de eeuw zijn in Terhorne tientallen schippers van zulke kof- en smakschepen bekend. Zij voeren onder meer op havens rond de Oostzee en in het Middellandse-Zeegebied. Aan boord was naast de schipper een bemanning nodig voor het zeilen, laden en lossen en het onderhoud van het schip. Die latere handelsvaart gaf in Terhorne ook werk aan ambachtslieden rond de scheepvaart.

Terhorne in de 18de eeuw

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.