Wolvega in de 17de eeuw
In de 17de eeuw bleef Wolvega een langgerekt dorp op de hogere zandgrond. De omgeving bestond uit akkers, weiden, hooiland, bos en hakhout. Op de kaart van Schotanus uit 1664 is het dorp herkenbaar in het wegen- en waternet van Weststellingwerf.
Een huis van de grietman
Rienk van Lycklama werd in 1626 grietman van Weststellingwerf. Volgens de 19de-eeuwse beschrijving van Craandijk liet hij bij Wolvega een aanzienlijk huis bouwen, omgeven door water en plantsoenen. Het latere Lycklamahuis stond aan de oostelijke kant van het dorp. Het 17de-eeuwse gebouw hield niet blijvend stand en werd later vervangen.
Dorpsleven rond 1650.
1646: een nieuwe kerk op de oude hoogte
De huidige Kerk op de Hoogte werd in 1646 herbouwd. Daarbij bleef enig muurwerk van de voorganger staan. Voor de bewoners bleef de kerkheuvel een centraal punt in het langgerekte dorp. Het gebouw kreeg later herenbanken voor de families Van Haren en Heloma.
Een katholieke eigenaar in 1640
Albertus Schouwen was in 1640 eigenaar van stem 13 in Wolvega. Hij bleef rooms-katholiek en liet zich in 1642 in Heerenveen inschrijven bij de Broederschap van de Rozenkrans. Een oude gereformeerde notitie vermeldt kort dat "de papist Schouwen" met zijn vuist op tafel sloeg. De notitie geeft onvoldoende context om van een groter godsdienstconflict in Wolvega te spreken, maar zij laat wel zien dat verschillende geloofsgroepen naast elkaar bleven bestaan.
De kaart van 1664
De kaart van Schotanus toont Wolvega binnen Weststellingwerf met de omliggende wegen, waterlopen en dorpen. De kaart is geen nauwkeurige kadasterkaart, maar maakt duidelijk hoe Wolvega deel uitmaakte van een netwerk richting Sonnega, Oldeholtpade, Peperga en de Linde.
Militairen rond 1600.
1648: een winteravond in de herberg
Stadhouder Willem Frederik reisde in december 1648 vanuit Holland terug naar Friesland. Het vroor sterk. Op de voorafgaande reisdagen noteerde hij dat het "fel koud" en zelfs "heel fel kaut" was. Op zondag 20 december kwam hij via Steenwijk in Wolvega aan. Daar at hij die avond met Bootsma in de herberg.
De volgende ochtend at Willem Frederik om acht uur opnieuw met Bootsma. Om tien uur vertrok het gezelschap uit Wolvega "te voet en mit sleden" richting Joure.
1672: soldaten uit Wolvega naar de Blessebrugschans
In september 1672 trokken ongeveer tweeduizend Münsterse soldaten naar de Blessebrugschans aan de Linde. Staatse soldaten die in Wolvega gelegerd waren hielpen de aanval af te slaan. De schans bewaakte de belangrijke weg vanuit Overijssel naar Friesland.
In 1673 probeerden de troepen van de bisschop van Münster het opnieuw. Door de droge zomer stond er weinig water in de Linde en Tjonger en konden de vijandelijke troepen op 24 augustus oversteken. De Bekhofschans en Blessebrugschans gingen verloren. Daarna sloeg het weer om: zware regen en een noordwester storm stuwden het water op. Op 30 augustus trokken de Münsterse troepen terug om niet van Steenwijk afgesneden te raken.
Inkwartiering rond 1600.
Een beschadiging in de kerk - volgens de overlevering
Craandijk zag in 1881 een diepe insnijding in de trapleuning van de preekstoel. De plaatselijke overlevering vertelde hem dat een Münsterse soldaat die met zijn sabel had gemaakt tijdens de terugtocht in augustus 1673. Voor die toeschrijving is geen eigentijds bewijs genoemd. Het is daarom een overlevering, geen vastgesteld feit.
Een van de schansen die de toegangswegen naar de Stellingwerven moesten beschermen was de Bekhofschans bij Oldeberkoop. Tijdens het Rampjaar werden ook wegen met ploegen en eggen versperd.
Wat is nog zichtbaar?
- De Kerk op de Hoogte uit 1646.
- De Blessebrugschans in de Lendevallei is als historische schans herkenbaar.
- De oude route door het dorp is nog terug te vinden in Hoofdstraat en Van Harenstraat.
- De 17de-eeuwse Lycklamastins zelf is verdwenen.
Plaatsen in dezelfde streek
Bij de gevechten in 1672 en 1673 verdedigde de bevolking van Noordwolde tijdens het Rampjaar ook de toegang bij schans Bekhof. De turfvaart en veenarbeid waren daar belangrijke onderdelen van het dorpsleven.
Verwante verhalen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.