Joure door de eeuwen heen
Joure, in het Fries De Jouwer, ontstond in de late middeleeuwen op een kruising van land- en waterwegen. Het oudere Westermeer lag er vlak naast. Joure groeide echter sneller en overvleugelde het oude dorp. Rond 1500 was Joure al een belangrijke nederzetting.
Joure kreeg geen stadsrechten, maar had wel kenmerken die gewoonlijk bij een stad hoorden. Het had een weekmarkt en een jaarmarkt, de Jouster Merke. Daarom werd Joure een vlekke genoemd: een grote plaats met stedelijke functies zonder stadsrechten.
Markt, water en schepen
De ligging aan het water was belangrijk voor de groei. Schepen brachten mensen, turf, landbouwproducten en handelswaar naar Joure en namen goederen weer mee. In de 17de eeuw voeren beurtschepen tussen plaatsen in Friesland. Er was onder meer een verbinding met Leeuwarden. Vanuit het nabijgelegen Broek voer eveneens een veer via het Sneekermeer en Grouw naar Leeuwarden. Rond 1660 was Sybe Louws Rouckema een van de schippers op deze route.
De Kolk vormde een belangrijke aanlegplaats. Vanuit Joure konden schippers via de Friese meren verder varen. Egbert Douwes, die later samen met zijn vrouw de winkel begon waaruit Douwe Egberts voortkwam, was aanvankelijk zelf zeeman. Hij voer met een kofschip vanuit de Kolk onder meer naar Scandinavië.
Schippers en vervoer over water.
Klokkenmakers, geelgieters en andere ambachten
In de 17de en vooral de 18de en 19de eeuw ontwikkelde Joure zich tot een plaats met veel ambachtslieden. Scheepsbouwers, meubelmakers, geelgieters en klokkenmakers werkten voor klanten uit Joure en ver daarbuiten.
De Friese klok werd een belangrijk Jouster product. Voor één klok waren verschillende vakmensen nodig. Een kopergieter maakte onderdelen van het uurwerk, de uurwerkmaker zette het mechaniek in elkaar, een kastenmaker vervaardigde de houten kast en een schilder beschilderde de wijzerplaat. In de 19de eeuw bereikte deze nijverheid haar hoogtepunt. In 1857 werden in Joure ongeveer 4.000 Friese klokken gemaakt.
1753: het begin van Douwe Egberts
Egbert Douwes en Akke Thijsses begonnen in 1753 aan de Midstraat een winkel in koffie, thee, tabak en andere koloniale waren. Hun zoon Douwe Egberts, geboren in 1755, werd later naamgever van het bedrijf.
De onderneming bleef lange tijd een familiebedrijf. In de 19de eeuw werd de handel steeds groter. Het pand aan de Midstraat 99 werd in 1831 aangekocht. In 1871 kwam ook het naastgelegen winkelpand in bezit van de familie. Deze winkel kreeg de naam De Witte Os.
Bij een grote brand in 1881 werd een deel van de bebouwing zwaar beschadigd. De voorgevel van De Witte Os bleef behouden en de beschadigde gebouwen werden herbouwd. In 1898 liet Cornelis Johannes de Jong achter de panden een pakhuis bouwen voor het mengen van koffie en tabak.
De Midstraat
De lange Midstraat werd de belangrijkste straat van Joure. Hier stonden winkels, werkplaatsen en woningen dicht bij elkaar. Achter de huizen lagen erven, werkplaatsen en stegen. Namen als de Geelgieterssteeg herinneren nog aan de ambachten die hier werden uitgeoefend.
Een aantal historische panden is bewaard gebleven. De gebouwen van het huidige Museum Joure vormen samen een deel van het oude industriële hart van de plaats.
1886: de stoomtram
In 1886 kreeg Joure een tramverbinding met Sneek. Later kon men per tram ook richting Lemmer reizen. De tram reed dwars door de bebouwde kom. Daarmee kreeg Joure naast de bestaande verbindingen over water en de weg een nieuwe vorm van openbaar vervoer.
Turfvaart rond 1780.
Brieven en ooggetuigen
Wat is er nog te zien?
In het centrum is nog veel van het verleden van Joure herkenbaar. Aan de Midstraat staan historische winkel- en woonhuizen en verschillende oude stegen zijn nog aanwezig. Van het vroegere Westermeer bleef de middeleeuwse kerktoren bewaard.
Museum Joure is gevestigd in tien monumentale gebouwen op het oudste industrieterrein van Joure. Hier zijn onder meer de geschiedenis van Douwe Egberts, de Friese klokkenmakerij, drukwerk en metaalbewerking te zien. De voormalige winkel De Witte Os aan de Midstraat maakt deel uit van het museum.
Wie door het centrum loopt kan daarnaast de Midstraat, de oude stegen, de Kolk en de toren van Westermeer bekijken.
Meer over Joure
Plaatsen in de omgeving
Wilt u reageren?
Wilt u reageren of heeft u informatie voor ons? Ook oude foto's en vragen zijn welkom.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Joure
Het huidige Joure.
Bezoeken
Dagelijks leven in beeld
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Turfvaart rond 1780.
Beurtvaart rond 1700.
Woning rond 1800.
Kleding rond 1660.
Bakkerij rond 1550.
Verhalen uit de omgeving