Rohel: een dorp waarvan het meer land wegnam
Rohel, vroeger ook Nyega genoemd, is een oud streekdorp aan de noordoostkant van het Tjeukemeer. De geschiedenis van het dorp is uitzonderlijk sterk verbonden met het water: het meer kalfde veenland af en uiteindelijk verdwenen zelfs de oude kerk en het kerkhof.
Turfvaart rond 1780.
1507: Nyega of Radehol
De naam is in 1507 geschreven als Nyega off Radehol of Reede Hel, in 1509 als Die Rodehel en in 1517 als Roerdehel. Taalhistorisch onderzoek verbindt het rode element waarschijnlijk met de roodbruine kleur van het veen onder de zwarte bovenlaag.
1718: nog een herkenbaar dorp
Op de kaart van Schotanus uit 1718 lag langs de Kerkweg nog een redelijk compacte buurt. Helemaal in het zuiden stond de kerk vlak aan de noordelijke oever van het Tjeukemeer.
1788: “eens zo veel huizen”
Aan het einde van de 18de eeuw noteerde de Tegenwoordige Staat dat het Tjeukemeer van tijd tot tijd grote delen van de veenlanden had opgeslokt. Volgens de beschrijving hadden er vroeger minstens tweemaal zoveel huizen gestaan.
1848: de dorpskaart was al veranderd
Op de kaart van Eekhoff uit 1848 stond het voormalige kerkhof nog in het zuiden aangegeven. Ten noorden ervan lag een grote plas die door turfwinning was ontstaan. Zowel natuurlijk oeververlies als vervening veranderden het landschap.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.