Watersnood 1825 rond het Tjeukemeer
In de eerste dagen van februari 1825 joeg een zware noordwester het water op langs de Zuiderzee. Dijken braken en het water drong diep Friesland binnen. Rond het Tjeukemeer kwamen boerderijen, dorpen, veenderijen en wegen onder water te staan.
Een winter met sneeuwjacht en stijgend water
Boer Lieuwe Jans de Jong begon juist in 1825 een dagboek. Hij noteerde op 5 februari harde west-noordwestenwind, sneeuw en sneeuwjacht. Het water steeg eerst langzaam en daarna sneller. In de avond liepen de polders die hij kon zien onder. Over de omstandigheden bij zijn eigen boerderij schreef hij in zijn uitgebreide dagboek over de watersnood bij Oldeboorn.
Hertaling van Lieuwe Jans de Jong
Het water begon te stijgen, eerst langzaam en daarna steeds sneller. Om tien uur ’s avonds stonden alle polders die wij konden zien al onder water. De volgende ochtend had het water een verschrikkelijke hoogte bereikt.
Echten: mensen in de kerk
In Echten stond het water op veel plaatsen ongeveer anderhalve meter boven het maaiveld. Van 182 woningen raakten er volgens een latere reconstructie meer dan 150 zwaar beschadigd of verdwenen. In een brief van 7 februari meldde het grietenijbestuur dat 63 mensen in de kerk van Echten waren opgevangen. In Oosterzee zaten 12 mensen in noodopvang.
Oldeouwer: meer dan vijftig gezinnen vluchten
In Oldeouwer stond het water 15 palmen boven het hoge binnenwater, ruim anderhalve meter. Meer dan vijftig gezinnen moesten hun huis verlaten. Honderden schapen verdronken.
Delfstrahuizen en de veenderijen
De school van Delfstrahuizen liep schade op. Ook de turfwinning kreeg een zware klap. Weggedreven turf betekende niet alleen verloren brandstof, maar verloren inkomen voor veenbazen, schippers en arbeiders.
Keuken rond 1800.
12 februari: berichten uit vier dorpen
Lieuwe Jans de Jong noteerde later de berichten die hem bereikten uit Follega, Oosterzee, Echten en Delfstrahuizen.
Hertaling van zijn dagboek
De berichten uit Follega, Oosterzee, Echten en Delfstrahuizen waren treurig. De meeste boeren hadden al hun vee of een deel ervan verloren. Ook in de veenderijen was de schade groot.
Waar sliepen de vluchtelingen?
Kerken, scholen, zolders en hoger gelegen boerderijen werden noodopvang. Mensen probeerden eerst kinderen, ouderen en vee in veiligheid te brengen. Wegen waren onbruikbaar; voedsel, kleding en brandstof moesten vaak per schip worden aangevoerd.
Niet ieder dorp is even goed gedocumenteerd
Voor Echten en Oldeouwer zijn concrete aantallen bekend. Voor Rohel is in de gebruikte bronnen geen afzonderlijke schadeopgave gevonden. Daarom worden daar geen cijfers ingevuld op basis van alleen de ligging aan het meer.
Plaatsen rond de ramp
- Echten in de 19de eeuw
- Oosterzee in de 19de eeuw
- Oldeouwer in de 19de eeuw
- Delfstrahuizen in de 19de eeuw
- Echtenerbrug in de 19de eeuw
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.