Echten aan de zuidkant van het Tjeukemeer
Echten is een oud wegdorp aan de zuidzijde van het Tjeukemeer. Eeuwenlang leefden bewoners vooral van landbouw, hooiwinning en vervoer over land en water. Vanaf de 18de eeuw veranderde het landschap ingrijpend door de laagveenwinning. In de 19de eeuw groeide het kleine boerendorp uit tot een centrum van veenarbeid, waarna grote veenplassen weer werden drooggemaakt.
Beurtvaart rond 1715.
Een middeleeuws dorp met kerk en land
De kerk van Echten wordt al in 1245 genoemd. In 1543 bezaten kerk, pastoor en vicaris verschillende stukken land rond het dorp. De beschrijvingen noemen de Kerkweg, de Olde Zijl en percelen die vanaf het Tjeukemeer landinwaarts liepen.
1749: het huishouden van Hylke Sjoukes
De quotisatie van 1749 noemt Hylke Sjoukes als boer in Echten. Zijn huishouden bestond uit drie volwassenen en twee kinderen. Hij werd aangeslagen voor £ 46 en 15 stuivers. Zulke belastingregisters geven een zeldzaam concreet beeld van afzonderlijke huishoudens vóór de grote vervening.
Van boerendorp naar veendorp
Vanaf ongeveer 1770 kwamen verveners en turfwerkers uit de omgeving van Giethoorn en andere Overijsselse veengebieden naar het zuiden van Friesland. Ten zuiden van Echten en Oosterzee werd het veen laag voor laag weggegraven. Vaarten voerden turf naar het Tjeukemeer af. In 1796 woonden in Echten nog ongeveer 124 mensen; rond 1850 waren dat er meer dan 900.
1831 en 1888: arbeiders leggen het werk neer
De snelle groei bracht ook conflicten over lonen en arbeidsvoorwaarden. In 1831 arriveerden in het voorjaar ongeveer duizend arbeiders van buiten de streek. Een loonconflict liep zo hoog op dat militairen naar Lemsterland werden gestuurd. In mei 1888 staakten trekkers in Echten en Oosterzee opnieuw. Zij wilden 75 cent per roede in plaats van 65 cent en eisten het einde van de gedwongen winkelnering.
Veenarbeiders in Lemsterland: staking, loon en winkelnering
Van veenplas naar landbouwgrond
Halverwege de 19de eeuw was een groot deel van het veen verdwenen. Vanaf 1856 werden dijken aangelegd rond de Veenpolder van Echten. In 1864 begon de droogmaking met een stoomgemaal. Waar eerder turf was gebaggerd, kwamen uiteindelijk weer grasland en boerderijen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.