Wolvega in het Beneficiaalboek van 1543
Het Beneficiaalboek registreerde inkomsten en bezit van kerk, pastorie, vicarieën en altaren. Voor Wolvega is de opgave lang en concreet. De tekst noemt niet alleen grond en geld, maar ook tientallen inwoners, roggepachten, begrafenisbetalingen en jaarlijkse herdenkingen. Hieronder staan geselecteerde posten die iets zeggen over bewoners en dagelijks leven. Het is geen volledige weergave van het register.
land van kerk en pastorie
Bij de pastorie hoorde vijftien roeden land waarop de weem, de pastoorswoning, stond. Het perceel liep van de Landscheiding richting de Linde. Aan de oostkant lag land van de Sint-Nicolaasvicarie en aan de westkant land van de erfgenamen van Pieter Claes. De jaarlijkse waarde werd op tien of elf philippusguldens geschat, afhankelijk van de tijd.
Daarnaast bezat de kerk vijf roeden land in Nijetrijne. Op Vresenbroeck lagen twee oude stukken zogenoemd schuttenstal-land. Een dagmaat daarvan werd op achttien stuivers per jaar gewaardeerd.
ieder huishouden betaalde met Pasen
Met Pasen betaalde iedere vuursted, dus ieder huishouden met een eigen haard, één Brabantse stuiver. De totale opbrengst werd op twee philippusguldens en een oort geschat.
Veel boerderijen en erven betaalden daarnaast rogge. Het register noemt achter elkaar onder anderen erven van Gosse Claes, Synke Lamberts, Reyntgen Pieters, Katryne Benens, Jacob Pieters, Gerloff Meynnes, Johannes Pierszoon, Albert Gosskens, Cornelis Gossens en Warner Gerbets. Sommige betaalden één schepel, andere een half mud of meer.
Veel kerkelijke inkomsten in Wolvega werden in rogge betaald.
wat een begrafenis kostte
Bij de begrafenis van een volwassene ontving de pastoor drie keizersguldens en twee pond was. Voor iemand jonger dan achttien jaar gold een halve verplichting. Bij het begraven van een kind moest een half pond was en één Brabantse stuiver worden betaald.
Een kind moest zijn overleden ouders vervolgens jaarlijks laten gedenken met zestien pond brood en twee pond boter zolang er nog een kind in leven was. Daarna rustte de verplichting op de andere erfgenamen tot dertig jaar na het overlijden.
huizen bij de kerk
Drie huizen bij de kerk hadden geen vaste rente. De opbrengst was bestemd voor reparaties. De patroonheilige Maria Magdalena bezat drie roeden land in Wolvega, met een jaarlijkse opbrengst van ongeveer twee tot drie gulden. Zij had ook een nieuw stuk schuttenstal-land op Vresenbroeck bij de Marktsloot.
de Sint-Nicolaasvicarie
De Sint-Nicolaasvicarie had kleine geldrenten uit een lange reeks erven. Het register zegt uitdrukkelijk dat deze renten "land aan land" door het hele dorp lagen. Bij de vicarie hoorde ook tien roeden land van de Landscheiding richting de Linde en hooiland op Vresenbroeck, Oosterbroeck en Westerbroeck.
Kerk rond 1550.
het Sint-Anthoniusaltaar
Ook het Sint-Anthoniusaltaar kreeg geld en rogge uit Wolvega en omliggende dorpen. De opgave noemt onder anderen Claes Prellens, Tyde Peer Tijdens, Gherrytgen Albers, Hanna Peer Zywers, Peer Hannes, Vrouke Gerbrens en Albert Nollens. Voor land van Tyde Peters in Wolvega moest jaarlijks vijf schepel rogge worden betaald.
Enkele woorden uit de oorspronkelijke tekst
"Dit zijn die landen ende renthen der kercken van Wolvega in Stellinckwerff westeynde."
"Item dat Paessche offer is elcke vuerstede eenen stuver brabans."
"Dese voors. renthen liggen landt aen landt doer tgheheele dorp voors."
Terug naar Wolvega
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.