Louw Syttez van Coppenburg
(± 1490 - ± 1535)
Sybrich Marcks
(± 1505 - 1555)

Levensloop

• ± 1490: Louw Syttez van Coppenburg wordt geboren in Warns in Gaasterland.
• ± 1505: Sybrich Marcks wordt geboren in Rotsterhaule als dochter van Merck Syrcksen en Hilcke.
• 1516: Friesland wordt getroffen door oorlog en een zware overstroming; ook Warns wordt getroffen.
• ca. 1530: Louw trouwt met Sybrich Marcks.
• ± 1532: Zoon Murck Louwsz Cappenburg wordt geboren.
• ± 1535: Dochter Imck Louwsdr van Cappenburg wordt geboren.
• ± 1535: Louw Syttez van Coppenburg overlijdt in Warns.
• Na 1535: Sybrich hertrouwt met Epe Hans Stapert en verhuist naar Wommels.
• ± 1536: Zoon Louw Epes (Laurentius Vomelius) Stapert wordt geboren.
• ± 1550: Dochter Jetske Epesdr Stapert wordt geboren.
• ± 1555: Dochter Hylck Epesdr Stapert wordt geboren.
• 1555: Sybrich Marcks overlijdt kort na de geboorte van haar jongste dochter Hylck.

Warns rond 1490

Louw Syttez van Coppenburg wordt in de genealogische gegevens omstreeks 1490 in Warns geplaatst. In 1494 lag daar de stins van Jelmer Ottes Sytsma onder beleg. Worp en Peter van Thabor beschrijven de nederlaag van de ontzetters, de dood van Lou Broers Bonninga, de gevangenneming van Jelmer en de uiteindelijke afbraak van de stins. De strijd rond de Sytsma-stins in Warns in 1494.

Ten noordoosten van Warnzer Noordburen lag eerder de kerkelijke nederzetting Karnewald, in 1243 Cappenberch genoemd. De overeenkomst tussen Cappenberch en de familienaam Coppenburg is opvallend, maar de geraadpleegde bronnen bewijzen niet dat Louws familie haar naam aan deze nederzetting ontleende. Ook een rechtstreeks verband met de latere state Kappenburch in Oppenhuizen is niet aangetoond. Karnewald en Cappenberch bij Warns.

Louw en Sybrich

Louw is rond 1500 geboren in Warns in Gaasterland en heeft daar bijna zijn hele leven gewoond. In 1530 trouwde hij de ongeveer 25 jarige Sybrich Marcks uit Rotserhaule, Zevenwouden. Ze was de dochter van Grote Merck, Grietman voor Gelre voor Zevenwouden.

Tot 1524 was het onrustig in Friesland door de strijd van de Gelderse Friezen tegen de aanhangers van de prins van Spanje, de Bourgondiërs. Louw woonde in Warns, Gaasterland, en Sybricht in Zevenwouden, beiden in het het gebied van de Geldersen. De vader van Sybrich was tussen 1514 en 1524 één van de aanvoerders van de Woudfriezen voor Gelre.

In 1516 was er en inval van de bourgondische huurlingen waarbij ook in Warns huizen afgebrand werden. In november dat jaar was er een grote overstroming met zout zeewater die zelfs Sneek onder water zette. Veel landbouw grond werd voor jaren onbruikbaar.

De grote overstroming in 1516

Ze woonden samen in Warns en kregen twee kinderen, Murck rond 1532 en Imck rond 1535.

Louw had veel land. Een deel verpachtte hij en hij had zijn eigen land dat hij bewerkte of liet bewerken.

• Wonen op het Friese platteland
• Boeren en landarbeiders

Toen Louw rond 1545 in Warns stierf waren hun kinderen dertien en tien.

Epe en Sybrich

Sybrich hertrouwde al snel met Epe Hansz Stapert en ging met de kinderen in Wommels wonen. Epe was een welvarende boer die op State Stapert woonde.

Sybrich en Epe kregen samen nog drie kinderen Louw Epesz Stapert ± 1550, Jetske Epesdr ± 1550 en Hylck Epesdr ± 1555.

Rond de geboorte van Hylck overleed Sybrich.

Epe bekleedde daarna verschillende functies. Hij werd in 1555, in het jaar van de dood van zijn vrouw, door keizer Karel V in de rijksadelstand verheven. Hij hertrouwde met weduwe Bauk, kreeg nog een zoon (Hans), hij was dorprechter te Wommels (1558) en mederechter van Hennaarderadeel (1565); volmacht ten landdage (1574)en hij ging zich Epo Vomelius noemen.

Is Sybrich Marcks de dochter van grietman Merck Syrcksen?

Sybrich Marcks wordt in verschillende genealogische reconstructies beschouwd als een dochter van de grietman Merck Syrcksen. Haar patroniem wijst erop dat haar vader Merck heette. Daarnaast zijn er zestiende-eeuwse processtukken en andere familiegegevens die een verwantschap tussen de betrokken families aannemelijk maken. Een bron waarin Sybrich uitdrukkelijk als dochter van Merck Syrcksen wordt genoemd, is echter niet bekend. De afstamming kan daarom als waarschijnlijk worden beschouwd, maar niet als volledig bewezen.

1. Het proces van 1545

In een proces uit 1545 tegen de voorouders van de familie Broersma worden Sicke Hlous, Hlou Syrcks, Merck Merckx en hun medestanders genoemd. H. Walsweer leidde uit deze zaak af dat de betrokken personen verwant moeten zijn geweest met Marck Sickes, die in andere bronnen ook voorkomt als Merck Syrcksen of Merck Syecksen.

De processtukken vermelden echter niet nauwkeurig hoe deze personen aan hem verwant waren. Ook blijkt uit de aangehaalde passage niet dat zij uitsluitend optraden als zijn directe erfgenamen of dat het proces de boedel van Merck Syrcksen betrof. De zaak vormt daarom een aanwijzing voor een familieverband, maar geen rechtstreeks bewijs voor de afstamming van Sybrich Marcks.

2. De verschillende schrijfwijzen van de naam

De naam van de grietman is in oude handschriften en latere transcripties op verschillende manieren weergegeven. Er komen vormen voor als Marck Syeckz, Marck Sickesz, Syrckxzoen en Myrck Syrckz. Volgens Walsweer kunnen enkele verschillen zijn ontstaan door het verkeerd lezen of overschrijven van moeilijk leesbare handschriften.

Daaruit volgt niet dat de voornamen Syrck en Sicke in het algemeen zonder onderscheid door elkaar werden gebruikt. Het gaat waarschijnlijk om verschillende lezingen van de naam van dezelfde persoon.

3. De relatie tussen de families Cappenburg en Stapert

In 1582 trad Merck Louws uit Toppenhuizen op als vertegenwoordiger van doctor Louw Epes Stapert, die toen in Spiers verbleef, in een proces tegen Tjerck Reins te Winsum. Walsweer zag deze vertegenwoordiging als een aanwijzing voor een familieverband tussen de families Cappenburg en Stapert.

Dit past bij de genealogische reconstructie waarin nakomelingen uit beide families dezelfde moeder hadden, namelijk Sybrich Marcks. Uit het processtuk zelf blijkt echter niet dat Merck Louws en Louw Epes Stapert uitdrukkelijk als halfbroers werden aangeduid. De vertegenwoordiging ondersteunt daarom de veronderstelde verwantschap, maar bewijst deze niet zelfstandig.

Wat is wel en niet bewezen?

De combinatie van Sybrichs patroniem, het proces uit 1545 en de latere juridische contacten tussen leden van de families Cappenburg en Stapert maakt het aannemelijk dat Sybrich Marcks tot de familie van Merck Syrcksen behoorde. Deze gegevens passen bij de opvatting dat zij zijn dochter was. Zolang geen akte wordt gevonden waarin zij uitdrukkelijk als zijn dochter wordt genoemd, blijft deze afstamming echter een goed onderbouwde genealogische reconstructie en geen onomstotelijk bewezen familieverband.

Louw Syttez van Coppenburg (± 1490 - ± 1535).

Louw Syttez is rond 1490 geboren in Warns in Gaasterland. Hij werd ongeveer 45 jaar.

• Partner:
  Sybrich Marcks
• Ouders: Sytte .. en ..

Sybrich Marcks (± 1505 - 1555).

Sybrich, ook wel gespeld als Sibrich, werd in 1505 geboren in het dorp Rotsterhaule. Ze werd ongeveer 50 jaar.

• Partner:
  1. Louw Murcks.
  2. Epe Hans Stapert
• Ouders: Merck Syrcksen en Hilcke (Hylck)
• Broers en zussen: Een zus
• Grootouders: Waarschijnlijk Syrck Mercks

Kinderen van Louw en Sybrich

• Murck Louwsz Cappenburg ± 1532-????
• Imck Louwsdr van Cappenburg ± 1535-1593

Kinderen van Epe Hans Stapert en Sybrich

• Louw Epes (Laurentius Vomelius) Stapert ± 1536 - ± 1604
• Jetske Epesdr Stapert ± 1550-????
• Hylck Epesdr Stapert ± 1555-± 1581