In september en oktober 1516 landden Bourgondische troepen in Gaasterland, staken dorpen in brand en vochten bij Sloten en Workum.

Een landing aan de kust van Gaasterland

Nadat de Bourgondische soldaten uit Oostergo waren teruggekeerd, voer Floris van IJsselstein met edelen en soldaten vanuit Harlingen naar Gaasterland. Toen de schepen dicht genoeg onder de kust kwamen om aan de grond te raken, gingen de edelen, soldaten en de Friezen die bij hen waren van boord. Zij stelden zich in gevechtsorde op, nog in het water.

De Friezen op de oever schoten krachtig op de Bourgondische gelederen en gingen hun in het water tegemoet. De Bourgondiërs vuurden daarop het geschut af dat zij op hun schepen hadden. Eén van de verdedigers werd gedood. Toen de Friezen dat zagen, vluchtten zij. De Bourgondiërs kwamen aan land.

Als teken van hun overwinning staken zij op 21 september Mirns, Bakhuizen, het Backefeen genoemde gebied en Laaxum in brand, evenals andere plaatsen. Met Floris trokken graaf Felix en de heren van Wassenaar, Valein, Zevenbergen, Flateren en Castel mee. Deze heren hadden tijdens de landing zelf in het voorste gelid in het water gestaan.

Tien dagen in Stavoren

Na de landing trok het leger naar Stavoren en bleef daar tien dagen liggen. Floris liet overal in Gaasterland bekendmaken dat bewoners die binnen tien dagen met hem tot een overeenkomst kwamen, tegen betaling van één jaarlijkse belasting gevrijwaard zouden blijven van verdere eisen.

De inwoners durfden binnen die termijn geen overeenkomst te sluiten. In Sloten lagen immers nog Gelderse soldaten. Daarom trok het Bourgondische leger op 30 september vanuit Stavoren naar Sloten.

Bij Wijckel lag de weg naar Sloten open

De Geldersen kwamen vanuit Sloten de Bourgondiërs tegemoet bij Wijckel. Ballingen uit Sloten en Workum onderschepten echter hun terugweg, zodat de Geldersen niet meer naar Sloten konden terugkeren.

De ballingen smeekten Floris met zijn hele leger direct naar Sloten op te rukken. Volgens hen kon de stad nu geen weerstand bieden: het grootste deel van de Gelderse soldaten bevond zich buiten de wallen en kon er niet meer in als de Bourgondiërs snel genoeg kwamen.

Floris antwoordde:

"ick sall Sloeten wel crigen, alst tyt is"

Daarmee zei hij dat hij Sloten wel zou krijgen wanneer het tijd was.

Hij keerde zijn leger van Sloten af en liet Gaasterland in brand steken. Maar weinig huizen bleven gespaard. De Bourgondiërs ontzagen de kerken en de huizen waar kraamvrouwen verbleven.

Daarna trokken zij terug naar Stavoren en Workum.

Grote Pier bezet Workum

Niet lang daarna verlieten de Bourgondiërs Workum. Onmiddellijk kwamen twee vendels Gelderse soldaten met Grote Pier en zijn mannen. Zij namen de stad in.

Grote Pier ging vervolgens dagelijks met zijn oorlogsschepen de zee op. Hij nam schepen en goederen buit. Alle Hollanders die hij in handen kreeg, doodde of verdronk hij.

De Geldersen riepen de inwoners van Hindeloopen, Molkwerum en omliggende dorpen op naar Workum te komen. Zij moesten een regeling treffen om brandstichting af te kopen, omdat hun dorpen zich eerder aan de Bourgondiërs hadden onderworpen.

Workum op 11 oktober opnieuw ingenomen

Toen Floris in Stavoren dit hoorde, liet hij soldaten uit Bayum, Franeker en Harlingen komen. Op 11 oktober kwamen Floris en graaf Felix met hun soldaten voor Stavoren aan de ene kant. De heer van Cortgene kwam met de opgeroepen troepen vanuit Harlingen van de andere kant.

De Geldersen en hun Friese bondgenoten in Workum stelden zich eerst teweer. Zodra zij zagen dat de Bourgondiërs van beide zijden met een groot leger naderden, sloegen zij op de vlucht. Zij haastten zich naar hun schepen. Velen verdronken, anderen werden gedood en ongeveer honderd mannen werden gevangengenomen. De rest ontkwam over land of water.

Een onverwacht vertrek uit IJlst

Op 16 oktober kwam Floris met andere edelen en drieduizend soldaten per schip vanuit Stavoren en Workum naar IJlst. Diezelfde nacht ontving hij een brief. Nadat hij die had gelezen, vertrok hij rond middernacht met al zijn manschappen haastig terug naar Stavoren en Workum.

De heren wilden geen einde aan de oorlog maken. Als het Bourgondische leger nog enkele dagen in IJlst was gebleven en de vaarroutes had bewaakt, zou Sneek geen levensmiddelen meer hebben kunnen ontvangen. Het Gelderse verzet in Friesland zou daarmee zijn beëindigd, want Sneek was toen het belangrijkste steunpunt van de Geldersen.

Mogelijk had Floris dit zelf ook uit de nachtelijke brief begrepen.