De beknopte geschiedenis van IJlst
IJlst is ontstaan op een zandrug tussen de meren de Grote Brekken en de Oudegaaster Brekken. De eerste vermeldingen van de stad dateren uit de 12de eeuw. IJlst was in deze periode voornamelijk een agrarische gemeenschap, waarbij de ligging aan het water van cruciaal belang was voor de handel en vervoer.
De stad kreeg in 1268 stadsrechten, waarmee het toen de vierde stad in Friesland was. Dit gaf een impuls aan de ontwikkeling van handel en ambachten.
De kaart van Braun en Hogenberg, 1588
Klik op de kaart voor een vergroting.
De stad was strategisch gelegen aan de rivier Ee, een belangrijke waterweg die IJlst verbond met de Zuiderzee. Dit maakte de export van hout naar andere delen van Europa mogelijk. Door de stad stroomt ook de Geeuw, een riviertje dat een belangrijke waterweg is tussen het Sneekermeer en het Heegermeer.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1500 | De Saksische Hertog Hendrick arriveert in Friesland en legt hoge belastingen op. Er komt verzet. In IJlst wordt een daar gelegerde Saksisch soldaat verdronken door de inwoners. |
| 1514 | Een leger van de hertog van Gelre trekt Friesland in en slecht verdedigde steden als IJlst werden snel ingenomen. Het jaar 1514, de aanval van Gelre. |
| 1516 | Een bourgondische leger met drieduizend soldaten arriveert in oktober 1516 in IJlst. In de nacht vertrekken ze weer na ontvangst van een brief met orders. IJlst wordt bezet en weer opgegeven. |
In de 17de eeuw profiteerde IJlst van de bloeiende handel en scheepvaart. De houtindustrie bleef een belangrijke pijler, maar ook de scheepsbouw nam toe. Er werden grote vrachtschepen gebouwd, maar ook walvisvaarders. Kenmerkend voor deze eeuw was de aanleg van prachtige tuinen en buitenplaatsen rondom IJlst.
Een fragment uit een gravure van C.F. Bendorp uit 1790. Met AI ingekleurd en bewerkt.
De rivier de Geeuw loopt door de stad. Links is een houthandel.
De 18de eeuw was voor IJlst een periode van stabilisatie en geleidelijke groei. De houtindustrie bleef belangrijk, maar de concurrentie met andere steden nam toe. De stad werd nu ook bekend om zijn ambachten, waaronder het vervaardigen van schaatsen.
De 19de eeuw bracht grote veranderingen voor IJlst. De industriële revolutie leidde tot de opkomst van nieuwe technologieën en de aanleg van spoorwegen, waardoor de traditionele houtindustrie onder druk kwam te staan.
In november 1885 kreeg IJlst een spoorwegstation aan de spoorlijn Leeuwarden - Stavoren.
Zo zag IJlst er aan het eind van de 18e eeuw eruit.
Klik op de plaatjes voor een vergroting.
Een fragment uit een gravure van C.F. Bendorp uit 1790. Met AI ingekleurd en bewerkt.
Langs de rivier de Geeuw is het bleekveld waar kleding in de zon te drogen gelegd wordt.
Een fragment uit een gravure van C.F. Bendorp uit 1790. Met AI ingekleurd en bewerkt.
Het stadhuis en de waag van IJlst.
Een fragment uit een gravure van C.F. Bendorp uit 1790. Met AI ingekleurd en bewerkt..
Uitzicht vanaf het zijl (sluis) van IJlst in 1790.
De musea in IJlst
| Naam en adres | Beschrijving |
|---|---|
| Museum en Werkplaats Houtstad IJlst Adres: Sneekerpad 14, 8651 NE IJlst |
Museum en Werkplaats Houtstad IJlst biedt een unieke kijk op de houtindustrie en het ambacht van houtbewerking in IJlst. Gevestigd aan het historische vaarwater De Geeuw, illustreert dit museum de rijke geschiedenis van houtbewerking in de stad, inclusief de productie van de beroemde Nooitgedagt schaatsen, gereedschappen en speelgoed. |
Kaart van Schotanus van IJlst in 1660.
Klik op de kaart om te vergroten.
De grotere plaatsen in Friesland
Het dagelijks leven in Friesland eind 18de eeuw
Kinderen in de Friese steden rond 1800
Kleding in Friesland rond 1800