Deersum 1825-1827: Hellema over water, ijs en familiebezoek
Doeke Wijgers Hellema woonde zelf niet in Deersum, maar zijn dochter en schoonzoon Hette Pieters Hettema wel. Daardoor keert het dorp geregeld terug in zijn dagboek. Zijn aantekeningen geven ongewoon concrete informatie over reizen, familiebezoek, overstroming en wintervervoer.
1825: dagenlang geen bericht uit Deersum
Na de watersnood van februari 1825 wist Hellema enige tijd niet hoe het zijn dochter en haar gezin verging. Uiteindelijk kwam zijn schoonzoon persoonlijk bericht brengen. Het water stond in de schuur en de melkkelder, maar het woon- en stalgedeelte was nog bruikbaar en de dieren konden grotendeels worden geborgen.
Hellema schreef dat zij "met een vreeslijk gedruis overvallen waren".
Modern Nederlands: het water en de overstroming kwamen met een angstaanjagend lawaai opzetten.
Hij noteerde ook hoe afhankelijk boeren van molens en dijken waren. Zodra het water zakte, moesten de landerijen weer worden drooggemalen en hersteld.
Overstroming rond 1850.
Na de watersnood: gezamenlijk malen
Doeke Wijgers Hellema (in modern Nederlands):
Toen ik na de overstroming bij mijn dochter en schoonzoon in Deersum kwam, was het water al flink gezakt. Mijn schoonzoon had met vier buren de buitendijken hersteld. Hun landerijen vormden samen één grote plas. Daarom lieten ze de molens gezamenlijk malen. Eerst moesten de binnendijken weer boven water komen. Daarna kon iedere boer zijn eigen land droogmalen.
In Deersum waren de mensen in de nacht van 7 op 8 februari 1825 veel sneller overvallen door het water dan bij Barrahuis. Ze hadden nauwelijks tijd gehad de schapen uit het land te halen. Volgens wat ik daar hoorde, kwam het water met een geweldig geraas over polders, dijken en wegen. Bij ons was het water pas op 8 en 9 februari gestegen, langzaam en zonder dat lawaai. De bewoners van Deersum hadden hun boerderijen niet hoeven verlaten, hoewel in veel huizen en schuren water stond.
5 januari 1826: via sloten naar Deersum
Een jaar later lag de trekvaart naar Sneek dicht. Door wind en stroming zaten er gaten in het ijs. Hellema en zijn zoon reden daarom maar een deel over de vaart en kozen verder ringsloten en binnensloten richting Deersum.
Zulke gevaarlijke reizen kunnen evenwel tegen de genoegens van elkanderen te hooren en te zien niet opwegen, dewijl het leven er mede kan gemoeid zijn, maar reizen uit noodzakelijkheid is een ander ding.
Ze kwamen 's avonds veilig thuis. Hellema voegde eraan toe dat familiebezoek het risico eigenlijk niet rechtvaardigde; alleen noodzakelijke reizen konden volgens hem zo'n gevaarlijke tocht verklaren.
Januari 1826: geveegde banen en een bezoek aan Achlum
Doeke Wijgers Hellema (in modern Nederlands):
Op 10 januari reden mijn vrouw en ik op schaatsen naar Deersum. Een paar dagen later lag er sneeuw over de velden. Toch gingen mijn schoonzoon uit Deersum, familie uit Wirdum en ik naar Achlum om verwanten te bezoeken. Op de openbare vaarten werden banen door de sneeuw geveegd. Schaatsers betaalden daarvoor een kleine vergoeding. Ook familie uit Hallum kwam op schaatsen naar Achlum. 's Avonds gingen wij samen terug en bereikten tussen zes en zeven uur ons huis; mijn schoonzoon reed alleen verder naar Deersum.
Ik noteerde deze bezoeken omdat schaatsen het contact tussen familieleden gemakkelijker maakte. Wanneer het water open lag, duurde het soms veel langer voordat men elkaar opnieuw zag.
1827: op schaatsen en met de trekschuit
Op 25 januari 1827 kwam zijn schoonzoon vanuit Deersum naar Hellema toe.
"heden kwam onzen zwager Hette Pieters Hettema van Deerzum hier op schaatzen langs de Sneeker vaart"
Modern Nederlands: Hette Pieters Hettema reed vanuit Deersum over de Sneeker vaart naar zijn familie.
In maart gebruikte Hellema een heel andere verbinding voor hetzelfde familiebezoek:
"te scheep met de gewoone trekschuit heen en terug."
Modern Nederlands: hij reisde heen en terug met de gewone trekschuit.
Welke route bruikbaar was, hing af van vorst, sneeuw, wind en de toestand van het ijs.
22 februari 1827: de schaatsen keren om
Doeke Wijgers Hellema (in modern Nederlands):
Ik ging op een ochtend zelf op schaatsen naar Deersum. Er stond wind en het ijs was zo beschadigd en uitgereden dat ik omkeerde. Later op dezelfde dag kwamen mijn dochter en schoonzoon toch onverwacht bij ons aan. Ze hadden zich met veel moeite tegen de wind in naar Wirdum geschaatst en vertrokken om vijf uur in de namiddag weer naar Deersum.
Terug naar Deersum
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.