Langweer 1748: inwoners verbranden de belastingboeken
Johan Vegelin van Claerbergen hield tijdens de belastingonrust van 1748 een dagverhaal bij. Hij woonde in Langweer en beschreef daardoor niet alleen wat bestuurders deden, maar ook hoe de onrust in zijn eigen dorp werd georganiseerd.
Drie mannen komen bij Vegelin
Op een avond kwamen Gerke Harings, Pieke Lieuwes en een derde man bij Vegelin. In de omgeving gingen allerlei geruchten rond over groepen die van dorp naar dorp trokken. De mannen vroegen of Langweer ook vertegenwoordigers moest aanwijzen, de belastingboeken moest innemen en wachters moest organiseren.
Vegelin stemde daarmee in en gaf een praktische aanwijzing:
"'t volk huis bij huis aen te seggen tegen 9 uur bij elcanderen te coomen"
Johan Vegelin van Claerbergen, 1748.
Volgens zijn dagverhaal gebeurde dat ook: om negen uur kwamen inwoners bijeen en kozen zij vier vertegenwoordigers.
"het volk huis bij huis aen te seggen tegen 9 uur bij elcanderen te coomen. Sulx geschiede."
Modern Nederlands: laat de inwoners huis voor huis weten dat zij om negen uur bijeen moeten komen. Dat gebeurde.
Vier vertegenwoordigers
Gerke Harings, Obbe Hettes, Pieke Lieuwes en Homme Hoytema werden als vertegenwoordigers gekozen. Daarna ging een afvaardiging naar ontvanger Frederici. Hij gaf de belastingboeken die in mei 1748 waren ingegaan mee. De boeken werden naar de herberg gebracht, waar de vergadering plaatsvond, en daar verbrand.
Na afloop kwamen de gekozen mannen opnieuw bij Vegelin. Ze bespraken welke bewaking in de onrustige omstandigheden nodig was. De volgende dag gaven zij andere dorpen bericht van wat in Langweer was gebeurd en vroegen die hetzelfde te doen.
Wasdag rond 1800.
De omliggende dorpen komen naar Langweer
Een brief die de Langweerder vertegenwoordigers ontvingen, meldde dat niet ieder dorp afzonderlijk grote groepen naar Leeuwarden moest sturen. Vegelin adviseerde daarom de dorpen hun eigen vertegenwoordigers naar Langweer te laten komen. Uit die groep konden vervolgens twee tot vier mannen worden gekozen om naar Leeuwarden te reizen. Uiteindelijk werden Homme Hoytema en Pier Harings aangewezen.
Wachten op mogelijk geweld
Enkele dagen later was Langweer opnieuw in alarm. Er gingen dreigementen rond dat mannen uit Hommerts en Jutrijp naar het dorp zouden komen. De inwoners wapenden zich en wachtten, maar de verwachte aanval kwam niet. Ook een nachtelijk bericht dat een huis in brand zou staan bleek loos alarm. De onrust zat niet alleen in daadwerkelijke acties, maar ook in geruchten die mensen 's avonds uit huis en op wacht brachten.
Het volledige dagverhaal
Het verslag van Vegelin is volledig online beschikbaar bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. Daar staan ook een PDF, e-book en tekstbestand van de uitgave.
Het volledige dagverhaal van Johan Vegelin van Claerbergen over 1748
Terug naar Langweer
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.