Uit het dagboek van Johan Vegelin van Claerbergen over de dorpsvergadering en het verbranden van belastingboeken in Langweer in juni 1748.
Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):
Op Pinkstermaandag, 3 juni 1748, reed ik na de kerkdienst met mijn dochter naar de Joure. Veel mensen waren naar de Schotermarkt gegaan. Bij mijn terugkomst in Langweer kwamen allerlei berichten binnen over groepen die uit naburige dorpen naar ons toe zouden trekken. Er werd gesproken over bomen die men langs de weg zou omhakken, over de nieuwe herberg en over geld voor de dijk van de Trijegaaster polder uit 1738. Ik geloofde die verhalen niet zonder meer.
Die avond kwamen Gerke Harings, Pieke Lieuwes en een derde man bij mij. Zij wilden dat de inwoners afgevaardigden kozen, de belastingboeken veiligstelden en mensen aanwezen om de wacht te houden. Ik vond het voorstel goed. De bewoners moesten huis voor huis bericht krijgen om om negen uur bijeen te komen.
Mijn antwoort was dat ik op losse gerugten wel geen agt sloeg maer dat ik hun voorstel prees en versogte sulx maer werkstellig te maken en 't volk huis bij huis aen te seggen tegen 9 uur bij elcanderen te coomen. Sulx geschiede.
De bijeenkomst leverde vier afgevaardigden op:
Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):
Zij stuurden mensen naar ontvanger Frederici. Hij gaf de nieuwe belastingboeken, die vanaf mei 1748 werden gebruikt, af. De boeken werden naar de herberg gebracht waar de vergadering werd gehouden en daar verbrand. Na afloop kwamen de afgevaardigden opnieuw bij mij langs om te bespreken welke bewaking het dorp nodig had.
Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):
De volgende dag brachten de Langweerder afgevaardigden de omliggende dorpen op de hoogte. Ook ontving ik een brief die aan de afgevaardigden van Doniawerstal was gericht. Zij vroegen mij de brief te openen, maar ik wilde dat zij dat zelf deden. Ik hielp hen vervolgens met lezen. De boodschap was dat uit iedere stad en grietenij slechts twee of vier vertegenwoordigers naar de grote kerk in Leeuwarden moesten komen.
Ik raadde aan alle dorpen van Doniawerstal hun eigen vertegenwoordigers te laten aanwijzen en die eerst naar Langweer te sturen. Daar konden zij samen twee tot vier mannen kiezen voor Leeuwarden. Uiteindelijk werden Homme Hoytema en Pier Harings genoemd. Ook mensen uit andere dorpen, onder wie Sybren Bosman uit Goingarijp, kwamen naar de stad.
Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):
Op 7 juni reisde ik met mijn broer terug naar Langweer. Een dag later regelde ik zaken thuis en verminderde ik de wacht. Enkele dagen eerder was ons verteld dat mannen uit Hommerts en Jutrijp het dorp wilden aanvallen. De inwoners hadden zich daarop bewapend, maar niemand was gekomen.
Diezelfde nacht kwamen twee mensen uit Dijken melden dat het huis op de Heide brandde. Iedereen ging erheen. Er was helemaal geen brand. De afgevaardigden besloten vervolgens dat de bewoner, een opzichter bij de molen, het huis moest verlaten en dat de herberg daar moest worden gesloten. Dat verliep volgens mijn dagboek niet zonder moeite.
De gebeurtenis sloot aan bij de onrust in Langweer in de 18de eeuw en bij de reis van protesterende boeren per schip op 2 juni.
Reis van protesterende boeren per schip op 2 juni
Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):
Op zondag 9 juni kreeg ik, terwijl Albert Lubberts uit Legemeer bij mij zat, bezoek van twee onbekende mannen uit Engwirden. Zij kwamen om geld vragen en toonden een brief over een oude schuld van 200 gulden van Douwe Sjoerds aan Age Sipkes. Volgens hen was na een boedelverkoop 221 gulden overgebleven. Ik antwoordde dat ik mij die oude zaak nauwelijks herinnerde en niet verantwoordelijk was voor hun betaling. Albert Lubberts werd kwaad en zei dat zij de grietman daar niet voor mochten lastigvallen. Ik probeerde hem te bedaren en de bezoekers vertrokken. Later vertelde hij in het dorp wat er gebeurd was. Daaruit groeide het onware gerucht dat 200 boeren in aantocht waren om 200 gulden bij mij op te halen. De buurt raakte opnieuw ongerust, maar er kwamen geen tweehonderd mannen. Daarna verliep de markt in Sint Nicolaasga zonder ongeregeldheden.
Twee schepen gewapende boeren trekken richting Hommerts.
Marktbezoekers, gewapende boeren en een vergadering in Leeuwarden.
Afgevaardigden komen met 72 eisen en verlangen diezelfde dag antwoord.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.