1 juni 1748 - Vegelin reist via Leeuwarden, Irnsum en Akkrum

Uit het dagboek van Johan Vegelin van Claerbergen over zijn reis naar Leeuwarden en terug langs Irnsum en Akkrum op 1 juni 1748.

1 juni: vroeg vertrek uit Langweer

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

Op 1 juni 1748 vertrok ik bij zonsopgang uit Langweer. Ik liet de wagen een omweg maken en ging zelf te voet richting de Joure of de Scheen. Daar trof ik mijn wagen weer. Zonder onderweg ergens stil te houden reed ik door naar Leeuwarden. Ik kwam er om acht uur in de ochtend aan.

Ik vertrok s morgens met de son; liet de wagen de weg om rijden, en ik te voet na de Jouwer of wel tot de Scheen, daer mijn wagen vond, en sonder plaisteren doorreed na Leeuwarden, alwaer om 8 uur quam.

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

Onderweg groette ik de mensen die naar de weekmarkt gingen. Iedereen groette vriendelijk terug. De berichten over de onlusten stonden in scherp contrast met wat ik zelf op de weg aantrof.

Dorpsleven rond 1715.

Burgemeester Hiddema en een brief

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

In Leeuwarden sprak ik eerst burgemeester Hiddema. Hij was ongerust en vertelde dat het stadsbestuur zich naar de omstandigheden wilde schikken. Ook werd gesproken over het intrekken van een belasting die eerder op huizen en andere bezittingen was gelegd om de armenzorg te betalen.

Toen ik thuiskwam, vond ik een brief van grietman Glinstra. Hij schreef dat zijn inwoners niet wilden dat hij naar de vergadering ging. Ook secretaris Sminia werd tegengehouden. Grietman Haersma van Augustinusga was volgens de berichten zelfs naar huis teruggekeerd na een dreigement tegen zijn woning.

Niet iedereen bereikte Leeuwarden op dezelfde manier. Mijn broer hoorde onderweg van bestuurders die waren omgekeerd, omdat zij dachten dat de stadspoorten gesloten waren en boeren de wegen bezet hielden. Toch zette hij de reis voort en kwam om elf uur bij ons aan. Mijn zoon wilde vanwege een recente ziekte niet zo vroeg in de ochtend met mij mee. Hij nam later het trekschip van negen uur naar Sneek en zag bij de Goutumerbrug een van de terugkerende bestuurders. Ook hij bereikte Leeuwarden, om half één, zonder dat iemand hem tegenhield.

Afgevaardigden van Harlingen aan tafel

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

Op het Landshuis bespraken wij het afschaffen van belastingen, waaronder die op het malen van graan. Buiten verzamelde zich steeds meer volk. Plotseling kwam een groep van meer dan veertig afgevaardigden uit Harlingen aanmarcheren, vier aan vier. Acht of negen mannen werden in de vergaderkamer toegelaten. De rest bleef beneden.

Ontvanger Idsinga sprak namens hen. De afgevaardigden eisten de afschaffing van belastingen op havens, turf en brandhout. Zij hadden ook wensen over de macht van de stadhouder. Volgens Idsinga kon de situatie in Harlingen uitlopen op geweld als er geen antwoord kwam. Het bestuur beloofde hun verzoeken verder te behandelen. Toen de mannen buiten lieten weten dat zij antwoord hadden gekregen, juichte de menigte.

Woning rond 1750.

Terug over Irnsum en Akkrum

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

Later reisde ik met mijn broer terug. Bij Irnsum zagen wij een grote groep boeren met vaandels en trommels naar Friens gaan. Andere mannen liepen in kleinere groepen langs de weg. Sommigen hadden stokken. Zij groetten onze wagen.

Tot Acrum hoorden wij de klok klippen en de boeren op dat geluid derwaerts sig haesten.

Johan Vegelin van Claerbergen (in modern Nederlands):

In Akkrum stond bij het kerkhof een grote menigte. We wilden doorrijden, maar de plaatselijke grietman vroeg of wij even bij hem binnen wilden komen. We hadden een pas gedrukte bekendmaking bij ons over het besluit dat in Leeuwarden was genomen. De grietman liet die voorlezen aan de mensen die zich van het kerkhof naar de herberg verplaatsten. Zij wilden desondanks de belastingboeken verscheuren.