Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Frederik III bevestigt rechten en eist de schatting, 1457
Thomas brengt het antwoord mee
In 1457 kwam meester Thomas terug in Friesland. Hij bracht volledig antwoord mee op wat de Friezen aan de keizer hadden gevraagd. Daaronder was een brief van de keizer aan de gezamenlijke Friese standen, vertaald uit het Latijn.
De brief aan de Friese standen
Frederik III (in modern Nederlands):
Frederik, door Gods genade Rooms koning, altijd vermeerderaar van het Rijk, hertog van Oostenrijk, Slenen enzovoort. Eerwaardige, geliefde en getrouwe mensen! Onlangs hebben wij u door onze keizerlijke brieven, met onze geliefde en getrouwe meester Thomas van Guristelten aan u gezonden, herinnerd aan de jaarlijkse schatting. U bent die over veel afgelopen jaren en ook nu nog aan ons verschuldigd. Ook moesten uw gezanten en boden naar ons komen, voldoende ingelicht over de achterstallige schatting om daarover met ons een overeenkomst te sluiten, zoals onze brief uitvoeriger vermeldde.
Meester Thomas heeft uw brieven aan ons overhandigd. Daaruit en van hemzelf hebben wij uw nederige verzoek gehoord om uw rechten, privileges en vrijheden en die van uw land Friesland te bevestigen. Uw trouwe eerbetoon in die brieven hebben wij welwillend ontvangen. Dat doen wij des te liever omdat wij merken dat u volgens de gewoonte van uw voorouders ijverig trouw en gehoorzaam bent aan ons en het Heilige Rijk.
Wij hebben uw volledige trouw aan ons en het Heilige Rijk in ons hart overwogen. Daarom hebben wij alle privileges, rechten, gunsten en vrijheden die Roomse keizers en koningen aan uw voorouders en u hebben gegeven, in de meest passende vorm bevestigd en met onze keizerlijke macht bekrachtigd. Onze openbare brieven zullen u daarover uitvoeriger inlichten. Wij vertrouwen erop dat u voortaan zonder uitstel met alle nederigheid, trouw en goede wil zult doen wat u ons en het Heilige Rijk verschuldigd bent.
U hebt ons in uw brieven ook laten weten dat sommigen, vooral de doorluchtige vorst Filips, hertog van Bourgondië en onze geliefde neef, op eigen gezag en met eigen macht proberen de Friese landen en delen met geweld te onderwerpen en te belasten. U vraagt ons daartegen passende maatregelen te nemen. Wij hebben uw nederige verzoeken welwillend gehoord. Daarom sturen wij u bij deze brief een openbare bevel- en verbodsbrief. Mocht iemand u en onze Friese landen in de toekomst aan het gezag van het Roomse Rijk willen onttrekken en onder eigen macht en heerschappij brengen, dan kunt u hem met die keizerlijke bevelsbrief des te beter weerstaan.
Ook hebben wij de genoemde vorst, onze neef, een brief laten sturen. Daarin bevelen wij hem u voortaan niet meer lastig te vallen en u als onze onderdanen en die van het Heilige Rijk uw rechten, privileges en vrijheden ongestoord te laten gebruiken. U kunt dat uitvoeriger lezen in het hierbij gevoegde afschrift van onze brief.
Uit dit alles kunt u genoegzaam begrijpen hoe ruim onze goedertierenheid naar u uitgaat. U hebt ons in uw brieven niets noodzakelijks gevraagd waarvoor wij niet welwillend een oplossing hebben gegeven. Daarom bevelen wij u nogmaals en gebieden wij streng uit onze keizerlijke macht: stuur zonder verder uitstel verstandige, goed ingelichte gezanten met volledige volmacht naar ons om overeen te komen over de achterstallige jaarlijkse schatting die u ons en het Heilige Rijk moet betalen.
Wij mogen u daartoe met nadruk aansporen. De heilige geboden waarop wij ons beroepen, bevelen immers alle mensen God te geven wat God toekomt en de keizer wat de keizer toekomt. Als u nu uw gezanten stuurt, doet u ons, naast uw verschuldigde plicht, een groot genoegen. Wij zullen dat steeds met passende gunsten erkennen. Ook in andere toekomstige zaken die u aangaan, zullen wij geneigd zijn u genadig te horen.
Voor uw veilige reis naar ons keizerlijke hof en terug naar huis hebben wij aan deze brief onze vrijgeleidebrief en die van het Heilige Rijk toegevoegd. Gegeven in onze burcht Artenborch op 10 augustus 1457, in het achttiende jaar van ons koningschap en het zesde van ons keizerschap.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 98-100 (PDF-bladzijden 109-111).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf Thomas’ terugkomst met antwoorden op blz. 98 tot het einde van de eerste keizerlijke brief op blz. 100. De volgende twee brieven beginnen op 1457-3.html. Deze eerste brief is hier volledig opgenomen, niet over twee pagina’s gesplitst.
- De afgedrukte Nederlandstalige vertaling is hertaald, niet een nieuw opgezocht Latijns origineel. Aanhef, eerdere brieven, achterstallige schatting, volmacht, bevestiging van vrijheden, Bourgondische dreiging, toegezonden verboden, herhaald betalingsbevel, beroep op het gebod over God en de keizer, gunsten, vrijgeleide, plaats, datum en beide regeringsjaren zijn behouden.
- De brief gebruikt in de aanhef Rooms koning, terwijl de vertelling en verdere bewoordingen over de keizer spreken. Dat is niet stilzwijgend gelijkgetrokken. Slenen is de ongebruikelijke territoriale naamvorm in de afdruk en is niet zonder bewijs vervangen door een moderne landsnaam. Ook Artenborch is behouden; Ertenburch staat in de volgende stukken.
- De datum is 10 augustus 1457, achttiende jaar van het koningschap en zesde van het keizerschap. De brief bevestigt rechten maar blijft de schatting opeisen; beide onderdelen zijn volledig aanwezig. Er is geen afzonderlijke vrijgeleidebrief bedacht uit de enkele mededeling dat die was bijgevoegd.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is met de afdruk van boek 4 vergeleken. Onzekere tekstlezingen, naamvormen en dateringen blijven afzonderlijk verantwoord. De vergelijking met de kroniek is geen onafhankelijke bevestiging van al haar historische mededelingen.