Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Goslick en de val van Waltahuis, 1494
De strijd om het gezag begint opnieuw
Int jaer van vier ende tnegentich begon weder dat oorloch tusschen Jw Juuinga ende Goslick Juuinga, om die heerschappie toe Boolsuert, daer ick voor, int jaer van tachtigen ende een ende tachtigen, van hebbe geschreuen.
In 1494 begon opnieuw de oorlog tussen Juw Juwinga en Goslick Juwinga om het gezag in Bolsward, waarover ik eerder bij de jaren 1480 en 1481 heb geschreven.
Juw Juwinga en zijn broer Tyerck Walta bezetten met hun aanhangers en vrienden enkele versterkingen in Bolsward. De bezetting was als volgt:
- Tyerck bezette de poort naar Tjerkwerd.
- Douwe Epezoon Hettinga hield de poort naar Sneek bij de minderbroeders.
- Juw bezette een sterk huis in de Poelstraat, waar hij woonde.
Goslick krijgt versterking
Met hulp en raad van Bocke Harincxma in Sneek, de broers meester Juw, Hero en Jarich Hottinga en Goslicks stiefvader Botte Hollinga kreeg Goslick Friese soldaten in Bolsward. Hij bezette de poort naar Hichtum en voorzag Jongamahuis van een goede bezetting. Vervolgens kwamen Hero Hottinga en Schelte Lyauckama, die met Goslicks zuster was getrouwd, met meer mannen bij Goslick in Bolsward.
Toen Juw zag hoe sterk zijn vijanden binnenkwamen, vertrok hij heimelijk met de burgers die zijn partij steunden naar Leeuwarden. Tyerck verliet Bolsward ook en ging naar zijn huis in Tjerkwerd. Vandaar beroofde hij Bolswarder burgers die Goslick steunden en andere vrienden en partijgenoten van Goslick. Goslick nam alle goederen en wapens die Juw in zijn huis in de Poelstraat had achtergelaten mee naar Juwingahuis. Daarna haalde hij het huis neer waarin Juw had gewoond.
Kooplieden uit Keulen beroofd
Terwijl Tyerck op zijn huis in Tjerkwerd verbleef, voeren kooplieden uit Keulen langs Tjerkwerd naar Workum om Friesland te verlaten. Zij hadden in Franeker geld laten munten. Tyerck liet hen naar zijn huis brengen en beschuldigde hen ten onrechte van het laten slaan van vals geld. Omdat hij grietman van Wonseradeel was, nam hij hun ongeveer twaalfhonderd gouden guldens af. Daarna liet hij hen verder reizen. Met dat geld ging hij naar zijn broer Juw in Leeuwarden.
Waltahuis wordt belegerd en afgebroken
Toen de Snekers en Franekers hoorden dat de Keulse kooplieden vanuit Waltahuis waren beroofd, kwamen zij met hun hele macht bijeen, samen met veel Schieringer hoofdelingen en de soldaten die Goslick in Bolsward had. Zij belegerden Tyercks huis in Tjerkwerd. Kapitein Doeytye Aggezoon Donya voerde daar het bevel, want Tyerck was zelf in Leeuwarden.
Met het grote kanon van Franeker schoten de belegeraars één kant van het huis helemaal neer. Nadat het leger vijf dagen voor het huis had gelegen, gaf de bezetting het over. De mannen mochten met behoud van leven en uitrusting vertrekken en gingen naar Tyerck in Leeuwarden. Op 15 juni haalden de Schieringers het huis tot de grond toe neer.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 220-222 (PDF-bladzijden 231-233).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Vanaf de nieuwe oorlogsalinea op blz. 220 tot en met de afbraak op 15 juni op blz. 222, vóór In deese tyt over het verbond met Galama. Alle gebeurtenissen zijn volledig bewerkt, zonder samenvatting.
- Worps volledige eerste zin staat in geel en modern in grijs, met behoud van ik en zijn verwijzingen naar 1480 en 1481. Witruimte is genormaliseerd en twee foutieve en de-vormen zijn hersteld naar het afgedrukte ende. De rest is gewone kroniekvertelling. Geen nieuwe persoonlijke woorden toegevoegd.
- Alle bezette poorten/huizen, de drie broers Hottinga, Botte als stiefvader, Schelte als echtgenoot van Goslicks zuster, komst van meer mannen, vertrek van beide broers, roof, goederen en wapens naar Juwingahuis en afbraak van het huis in de Poelstraat zijn opgenomen. Jongamahuis en Juwingahuis zijn niet stilzwijgend aan één gebouw gelijkgesteld.
- Keulen, in Franeker laten munten, de reis langs Tjerkwerd naar Workum, de volgens Worp onterechte valsgeldbeschuldiging, Tyercks grietmanschap, ongeveer twaalfhonderd gouden guldens en voortzetting van de reis zijn behouden. Geen onafhankelijke schuldvaststelling of muntkoers toegevoegd.
- Alle belegeraars, Doeytye Aggezoon Donya als kapitein, Tyercks afwezigheid, grote Franeker kanon, volledig neergeschoten zijde, vijf dagen, overgave met leven en uitrusting, reis naar Leeuwarden en 15 juni zijn behouden. Geen precieze huis- of poortlocatie op de kaart verzonnen.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.
De twee foutieve en de-vormen in het gele citaat zijn op grond van de vergrote druk op blz. 220 hersteld naar ende. De historische bewoordingen en de ik-vorm blijven verder ongewijzigd.
De volledige bij deze pagina horende overgeleverde passage is naast de afdruk van boek 4 gelezen. Alle leesbare bepalingen, handelingen, namen en uitzonderingen blijven behouden. Afzonderlijk verantwoorde tekst- en rechtsvragen zijn daarmee niet onafhankelijk opgelost.