Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Yge sterft bij Workum en Douwe ontsnapt, 1492

Yge komt over het ijs naar Bolsward

In 1491, omstreeks Sint-Agnes, kwam Yge Gaelis heimelijk over het ijs van Hoorn naar Bolsward, met acht of negen mannen. Juw Juwinga, Tyerck Walta en andere Vetkopers, ongeveer driehonderd man sterk, trokken ’s nachts met hem naar Workum. Zij namen de stad in, namen de Schieringers daar gevangen of verdreven hen, bezetten hun huizen en plunderden en namen hun goederen.

Seerp Beyma, Lyuwes zoon, en de andere ballingen uit Workum schreven dit nieuws aan Sneek, Franeker en de andere Schieringer hoofdelingen met wie zij verbonden waren. Bocke Harincxma, hoofdeling in Sneek, en meester Juw Bottinga verzamelden de Schieringers uit Arum, Pingjum, Wommels en Nijland, uit Wymbritseradeel en de Sneker Vijf Gaaën. Op 25 januari kwamen zij bij Workum bijeen, in de avondschemering, met wel achthonderd mannen.

De strijd bij Workum

Zij waren moe en uitgeput van het lopen over het ijs. Daarom besloten de hoofdelingen, onder wie Bocke Harincxma, meester Juw, Hero Hottinga en Seerp Lyuwes, die nacht te rusten en de volgende ochtend gezamenlijk Workum aan te vallen. Yge Gaelis, Juw Juwinga, Tyerck Walta en hun zwager Doecke in Baard waren met zevenhonderd mannen in Workum. Toen zij hoorden dat de Schieringers dichtbij waren, trokken zij hun diezelfde avond in de schemering moedig tegemoet. Beide partijen vochten fel.

Uiteindelijk kregen de Schieringers de overhand. Yge Gaelis raakte dodelijk gewond. Nadat hij had gebiecht, werd hij om negen uur ’s avonds door de knechten van Seerp Lyuwes gedood. Toen Juw Juwinga, Tyerck Walta en de anderen dat zagen, vluchtten zij allemaal. Sommigen werden gevangen, anderen gedood en weer anderen verdronken. Daardoor kon men het aantal doden niet goed vaststellen. Juw en Tyerck kwamen omstreeks middernacht in priesterkleding Bolsward binnen, met andere ontsnapte partijgenoten.

De Schieringer hoofdelingen bepaalden dat Seerp Lyuwes in Workum zou blijven wonen om de stad te besturen en de daar wonende Schieringers tegen de Vetkopers te beschermen.

Douwe wil geen wraaktocht

Terwijl dit in Workum gebeurde, hoorde Douwe Gaelis in Akkrum dat de Schieringers zijn broer Yge uit Workum wilden verdrijven. Hij bracht zijn vrienden en partijgenoten uit Akkrum, Boorn en de hoge Wouden bijeen, vijfhonderd mannen. Op 26 januari trok hij laat in de avond door de Sneker Vijf Gaaën en kwam ’s nachts in Bolsward aan.

Daar hoorde hij dat zijn broer dood was. Hij wilde niet verder naar Workum, hoewel de Bolswarders graag hadden gezien dat hij met zijn eigen mannen en de soldaten uit Leeuwarden en Bolsward zijn broers dood ging wreken. Douwe weigerde en zei:

Het is genoech gheoorlocht, nw myn broeder doot is.

Douwe Gaelis (in modern Nederlands):

Er is genoeg oorlog gevoerd, nu mijn broer dood is.

De achtervolging en Douwes ontsnapping

De dag na Sint-Polycarpus, dat is 27 januari, vertrok Douwe vroeg uit Bolsward naar huis, met zijn mannen en de Leeuwarders. De boeren van Nijland, Wommels en omliggende dorpen hoorden dat. Zij luidden de klokken en achtervolgden Douwe en zijn helpers. Toen de Snekers het hoorden, lieten zij alle klokken in de Sneker Vijf Gaaën en in IJsbrechtum luiden. Om tien uur ’s morgens trokken zij met hun macht uit Sneek.

Bij Bozum haalden zij de vijanden in en joegen hen op de vlucht. Zij namen onder anderen de volgende hoofdelingen gevangen:

• Yaelcke Tyepckis uit Ter Kaple;
• zijn broer Kempe Tyepckis;
• Popcke Jaerla;
• Alle uit Terhorne.

Allen werden naar Sneek gebracht. Ook Simon Ryetulff, hoofdman van de Leeuwarder soldaten, werd gevangen en in Sneek in de ijzers gesloten.

Een burger van Sneek nam ook Douwe Gaelis gevangen. Douwe gaf hem echter een geldbedrag, de zilveren gordel die hij om zijn middel droeg en zijn mes. De burger hielp hem te ontsnappen. Daarna durfde hij niet naar Sneek terug, uit angst voor Bocke Harincxma, die hem dreigde dood te slaan.

Goslick terug op Juwingahuis

Op 12 mei van dat jaar trok Bocke Harincxma uit Sneek naar Bolsward. Met instemming van de gezamenlijke burgers bracht hij Goslick Juwinga daar in het bezit van Juwingahuis. Toch ontstonden hieruit later veel oorlog en bloedvergieten tussen Goslick en zijn neef Juw Juwinga, zoals verderop in dit boek wordt verteld.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.