Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In mei 1501 onderhandelen Friese ballingen bij Deventer met huursoldaten, maar tijdens die gesprekken worden enkele edelen overvallen en ontvoerd.

Ballingen in Groningen, Zwolle en Kampen

De ballingen wachtten tot mei, maar de onderhandelingen in Brabant leverden niets op. De Saksische onderbestuurders die Friesland regeerden, en sommige Friese edelen die een ambt van de hertog bekleedden en niet tegen hem hadden gerebelleerd, werkten de onderhandelingen tegen. Enkele Friese edelen keerden toen uit ballingschap terug. Zij verzoenden zich met de Saksische bestuurders of met Friese heren die in dienst van de hertog waren gebleven. Anderen wilden dat niet, of konden het niet: sommige van hun goederen waren al aan anderen toegewezen. Om ze terug te krijgen moesten ze veel geld betalen. Zij bleven daarom buiten Friesland, onder meer in Kampen, Zwolle en vooral in Groningen.

In Overijssel, bij Deventer en een klooster met de naam Honep, lag een groep huursoldaten zonder heer of opdracht. Daarheen reisden Friese ballingen om over een nieuwe inval in Friesland te onderhandelen:

• Ulke Ringa.
• Tjaerd Mockema.
• Tjerk Waltha.
• Hertman Galis.
• Juw Juwsma.
• Feye Unema.
• Jaucke Unema.

Zij spraken dagelijks met de aanvoerders en gingen in goed vertrouwen met de soldaten om. Ze wilden weten of de soldaten hen zouden helpen om de hertog van Saksen uit Friesland te verdrijven, en onder welke voorwaarden zij mee wilden trekken.

Twintig ruiters vallen de Friese heren aan

Onder de soldaten bevonden zich mannen die de Friese edelen juist aan de Saksische hertog of zijn bestuurders wilden uitleveren, om daarmee gunsten of geld te krijgen. Sommigen zeiden dat de hertog of zijn bestuurders hen daarvoor hadden overgehaald en omgekocht.

Op een dag hadden de heren bij het klooster met de soldaten gesproken. Toen zij naar hun herberg terugliepen en achter een groep bomen waren gekomen, reden twintig gewapende ruiters uit het leger hen achterna. De ruiters grepen de Friezen, namen hun al het geld af en voerden hen in de richting van Wildenburg.

Een van de gevangenen, Kempo Edozoon Jongema, wist samen met een dienaar van een andere edelman te ontsnappen. Ze renden terug naar het leger en vertelden de aanvoerders dat de Friese heren tegen hun wil waren meegenomen.

De aanvoerders en de soldaten die paarden hadden, zetten onmiddellijk de achtervolging in. Halverwege de bestemming haalden zij de ontvoerders in. De ruiters zagen dat de achtervolgers dichtbij kwamen, lieten de gevangenen los en vluchtten weg.

Ulke Ringa eist zijn geldbuidel terug

Ulke Ringa zag de achtervolgers naderen en merkte dat zijn bewaker wilde vluchten. Hij greep de soldaat bij de hals en zei:

Ulke Ringa:

"Neen stalcke, ick wil myn gelt eerst van dy weder hebben, dat du my heuest genoemen, eer ick dy laet gaen."

In modern Nederlands: "Nee, schurk, ik wil eerst mijn geld terug dat je van mij hebt afgenomen, voordat ik je laat gaan."

De man werd bang omdat de andere soldaten al vlakbij waren. Hij wierp Ulke zijn geldbuidel toe. Hij had geen tijd meer om zijn eigen geld eruit te halen. Zo kreeg Ulke niet alleen zijn eigen geld terug, maar ook dat van de ontvoerder. De andere Friese heren bleven hun geld kwijt.

Dit gebeurde op 10 mei 1501. Op dezelfde dag vroegen vijf mannen uit de groep ontvoerders aan de aanvoerders om een vrijgeleide om terug te mogen komen. Zodra zij bij het leger aankwamen, werden drie van hen doodgeslagen. De andere twee werden gevangengenomen. Op 11 mei werden die twee door de spiesen gejaagd, een dodelijke straf met lange steekwapens.

Vervolgens trok de gehele groep soldaten die ochtend samen met de Friese heren naar Friesland. Ze kwamen in en rondom het klooster van Assen in Drenthe, bij Groningen, terecht.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.