Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In april 1515 proberen de strijdende partijen kloosters en doorgangen te beheersen, terwijl soldaten vanuit Leeuwarden Dokkum aanvallen.

De kloosters bij Franeker worden bezet

Op 4 april 1515 verzamelden de inwoners uit Zevenwouden, Gaasterland en Wonseradeel zich in Bolsward. De volgende dag, Witte Donderdag, trokken zij naar Lunkerk en Lidlum. Zij bezetten de kloosters om Franeker en Harlingen af te sluiten, zodat die steden geen voorraden zouden binnenkrijgen. Ook moesten de bezettingen voorkomen dat vanuit die steden Gelderse Friezen werden aangevallen.

Zij bleven er totdat de Zwarte Hoop, het leger van huursoldaten, opnieuw Friesland binnenkwam.

Soldaten op de toren van Finkum

Op 10 april joegen de Leeuwarders zes of zeven Gelderse soldaten de toren van Finkum in. Met vuur en rook dwongen zij hen uit de toren te komen en doodden hen.

Twee dagen later, op 12 april, kwam Syaerd Mockama vanuit Dokkum met een vendel Gelderse soldaten naar Mariëngaarde. Hij bezette het klooster om de Gelderse Friezen in Ferwerderadeel en Dongeradeel tegen aanvallen uit Leeuwarden te beschermen.

Als vergelding voor de dood van de soldaten op de toren trokken Geldersen vanuit Mariëngaarde naar Cornjum. Daar brandden zij het huis van dokter Kempo Martena af.

Een nachtelijke overval op Dokkum

In de nacht van 23 april trokken 105 soldaten uit Leeuwarden, vergezeld door enkele uit Dokkum verdreven burgers, naar Dokkum. Zij doodden daar vier mannen. Onder hen was Taeke Buma, een edelman uit Dantumawoude.

Dokkum was toen nog niet stevig versterkt. Omdat de beide Dongeradelen en Dantumadeel aan Gelderse zijde stonden, begonnen overal de kerkklokken te luiden. Boeren en andere inwoners verzamelden zich. De aanvallers merkten dat zij dreigden te worden ingesloten en haastten zich naar hun schepen, die in de Kaag lagen. Zij voeren weg met elf gevangen Dokkumer burgers.

Een versperring bij Banderhuis

Bij de brug van Banderhuis stonden veel inwoners te wachten. Zij hadden balken en andere schepen voor de brug gelegd om de terugkerende soldaten zo te verslaan.

De Leeuwarder soldaten sprongen aan land met hun vuurwapens: acht haakbussen en veertig roeren. De dorpelingen hadden nauwelijks dergelijke wapens. Het schieten dwong hen uiteen te gaan. Twee inwoners werden doodgeschoten, vijf raakten gewond. Bij de Saksische soldaten vielen drie gewonden.

Geld voor de Gelderse soldaten

Rond Pasen eisten de Gelderse bestuurders negen stuivers belasting van iedere gouden gulden aan renten om de soldaten te betalen die Friesland volgens hun belofte zouden bevrijden. De gewone Friezen die Gelre steunden, waren daar niet mee ingenomen. Toch moesten zij betalen als zij vrij wilden blijven.

Georg van Saksen onderhandelt over Friesland

Intussen onderhandelden gemachtigden van hertog Georg van Saksen in Brussel en Mechelen met Karel van Bourgondië en zijn raad. Zij bespraken een overeenkomst waarbij de Bourgondiërs Georg een geldbedrag zouden betalen. In ruil daarvoor zou hij al zijn rechten op Friesland overdragen. Daarvoor was de toestemming van keizer Maximiliaan nodig.