Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Na de Gelderse inname van Dokkum volgen aanvallen op dorpen en versterkte huizen; intussen wordt ook op zee en rond Groningen gevochten.

Het Tyardahuis en de verwoesting van Holwerd

Nadat Dokkum in Gelderse handen was gevallen, namen de Geldersen het Tyardahuis in Rinsumageest in. Zij legerden er soldaten. Schelto Tjaarda, die het huis bezat, was naar Leeuwarden gevlucht, samen met andere Friese edelen die hun trouw aan de Saksische vorst niet wilden opgeven.

Op 22 februari 1515 trokken ongeveer achthonderd Saksische huursoldaten, verdeeld over twee vendels, met enkele burgers uit Leeuwarden naar Holwerd. Zij brandden het dorp af, ook de molen. Holwerd en de voornaamste edelen daar, onder wie Syts Bottinga, hadden zich bij de Gelderse partij aangesloten.

Vijfendertig huizen branden in Oudega

Op Sint-Matthiasdag, 24 februari, trokken huursoldaten, burgers en Friese ballingen vanuit Leeuwarden Smallingerland binnen. In Oudega staken zij 35 huizen in brand.

De inwoners van de omliggende dorpen zagen wat er gebeurde en luidden de klokken. Zij kwamen bijeen, joegen de aanvallers weg en doodden er twaalf, zowel huursoldaten als burgers.

Onder de doden bevonden zich meester Dirk, procureur bij het Hof, en Jelle Bockes, grietman van Smallingerland, met zijn zoon. Jelle had zijn huis verlaten omdat hij geen Gelders onderdaan wilde worden. Hij en zijn zoon verbleven daarom in Leeuwarden.

De kerkburen van Harlingen in brand

Op 11 maart stak Frits van Grombach, drost van het blokhuis van Harlingen, de huizen in de kerkburen in brand. De brand trof de buurt bij de kerk.

Grote Pier verslaat de Saksische schepen

In maart hadden de Saksische bevelhebbers schepen uitgerust om Gelderse Friezen op zee te beroven. Grote Pier en zijn mannen maakten daarop hun eigen schepen gereed en voeren uit.

Op 19 maart kwamen elf koggeschepen uit Hoorn de Friezen tegemoet. Bij Hoorn, voor de Hollandse kust, versloegen de Friezen de Saksische schepen en veroverden zij ze allemaal.

Het versterkte huis van Winsum geeft zich over

Op 16 maart had Claes van Olms, Saksisch bevelhebber in het versterkte huis van Winsum bij Groningen, dat huis aan de Groningers overgegeven. Het was acht dagen belegerd geweest.

Claes hoefde niet uit nood op te geven: er waren genoeg voorraden, geschut en andere benodigdheden voor de verdediging. Wel ontbraken er soldaten. De Groningers beschoten het huis zo zwaar dat het tot de grond toe werd vernield.

Appingedam wordt opgegeven

Op 5 april, Witte Donderdag, gaven de Saksische soldaten de Dam over aan graaf Edzard van Oost-Friesland en de stad Groningen. Zij mochten met behoud van leven, goederen en geschut vertrekken. In de stad waren voedsel en drank op, omdat de graaf en de Groningers alle waterwegen en wegen hadden afgesloten.

De graaf en de Groningers gaven de soldaten een bezegeld vrijgeleide. Zij mochten met hun bezittingen naar Coevorden reizen zonder door de boeren te worden aangevallen. Maar al na ongeveer een halve mijl kwamen boeren op hen af. Zij namen alle schuiten, het geschut en de overige goederen van de vertrekkende soldaten in beslag.