Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Bij de jaarwisseling wordt in Westergo gevochten, terwijl de Geldersen Dokkum innemen en inwoners van dorpen hun toevlucht zoeken in kerken en versterkte huizen.

De nachtelijke aanval op Jorwerd

Op de laatste dag van december belegerden de Geldersen het Hetingahuis van Jarich, de zoon van Hero Hettinga. Op 2 februari gaf Jarich het huis over. Hij en de soldaten die hem verdedigden, mochten met behoud van leven en bezittingen vertrekken. Daarna legden de Geldersen er hun eigen bezetting.

In de nieuwjaarsnacht trokken tweehonderd mannen uit Leeuwarden naar de kerk van Jorwerd om de boeren die daarin waren gevangen te nemen. Er waren 25 boeren in de kerk. De boeren in Westergo sliepen bijna iedere nacht in de kerken, uit angst voor de vijanden. De 25 verdedigden zich zo goed dat de Leeuwarders de kerk niet konden innemen.

Intussen begonnen de klokken van de omliggende kerken te luiden. De inwoners van de dorpen verzamelden zich. De aanvallers durfden niet langer te blijven. Voor hun vertrek doodden zij één man en staken zij twee huizen in brand. Daarna keerden zij naar Leeuwarden terug.

Buit, schepen en gevangenen bij Weidum

Op 22 januari trokken burgers en soldaten uit Leeuwarden naar Weidum, Jellum en Beers. Zij brandden er huizen af, maakten veel goederen buit en lieten die op schuiten naar Leeuwarden brengen.

Opnieuw klonken de kerkklokken. Mensen uit Baarderadeel, Rauwerderhem en andere gebieden kwamen bijeen. Zij namen de schuiten met de goederen in beslag. Zij doodden ongeveer twintig soldaten en namen veel burgers gevangen. De Friezen hielden de gevangen burgers vast, maar doodden alle vreemde, van buiten Friesland afkomstige soldaten.

De strijd om het Uniahuis in Wirdum

Op 28 januari verzamelden Jancko Douwama, Juw Juwsma en Sicke Douweszoon ongeveer vierhonderd inwoners uit Rauwerderhem, Idaarderadeel en Utingeradeel bij Barrahuis. Zij sloegen daar een kamp op tegen de Leeuwarders. Daarop trokken ongeveer vijftienhonderd burgers en soldaten uit Leeuwarden de stad uit.

Toen de Friezen zagen hoe groot die troepenmacht was, weken zij uit naar Wirdumerburen en de velden. Velen vluchtten naar het Uniahuis bij Wirdum. De Leeuwarders staken het huis en de bijbehorende grote zaal in brand. Onder dekking van de rook klommen zij over de muren en drongen door tot in de kelder.

In de kelder en tussen de buitenmuur en het huis werden 54 Friezen gedood. De mensen die zich boven de kelder, in het huis en op de gewelven bevonden, verdedigden zich zo fel dat de aanvallers de bovenste verdieping niet konden innemen.

Tijdens het gevecht kwam Murck Sierckszoon met de Woudfriezen de belegerden ontzetten. Toen de Leeuwarders hen zagen naderen, trokken zij zich terug naar de stad. De verdedigers op het gewelf van het Uniahuis konden ontkomen.

Daarna brandden de Leeuwarders in Wirdum ook het huis van Juw Juwsma en de molens af. De Geldersen staken op hun beurt het huis van Epo Aelwa in Witmarsum in brand, omdat hij in Franeker verbleef en de Saksische partij steunde.

Dokkum gaat over naar Gelre

Op 29 januari kwamen Tjaard Mockama, Toenis Keteler en Hendrik van Lochum met zeshonderd soldaten namens hertog Karel van Gelre naar Dokkum. Hertog Georg van Saksen had daar nog een bevelhebber, Winckebusck, met vierhonderd soldaten.

Onder die vierhonderd soldaten bevonden zich veel Geldersen. Zij begonnen samen met Gelderse aanhangers onder de Dokkumer burgers een muiterij en droegen de stad aan de Geldersen over. Winckebusck vertrok met de burgers die geen Gelderse onderdanen wilden worden naar Leeuwarden.

De beloften van de Gelderse leiders

Na de inname schreven Tjaard Mockama en de andere Gelderse leiders de Friezen in de beide Dongeradelen, Dantumadeel en de omliggende gebieden aan. Zij riepen hen op zich bij hertog Karel van Gelre aan te sluiten om Fries en vrij te blijven.

Volgens de boodschap zouden zij geen belastingen of accijnzen hoeven te betalen. Zij zouden hun oude rechten en vrijheden behouden, zoals die door keizers en koningen waren verleend. De hertog zou niet hun heerser, maar uitsluitend hun beschermheer zijn. De omliggende gebieden sloten zich uitsluitend op die voorwaarden aan.