Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In december 1516 rukten nieuwe Gelderse soldaten vanuit Groningen Friesland binnen, terwijl Bourgondische troepen uit de kloosters werden teruggeroepen.
Vijftienhonderd Geldersen komen Friesland binnen
Op een dag in december 1516 kwam een leger van vijftienhonderd Gelderse soldaten via Coevorden het Groningerland binnen.
De soldaten sloegen hun kamp op bij Gerkesklooster en Kollum. Zij begonnen de bewoners van Kollumerland en Achtkarspelen met brandstichting te dreigen om betalingen af te dwingen. Dat gebeurde omdat deze streken onder dwang trouw hadden gezworen aan Floris van IJsselstein, de Bourgondische stadhouder.
De troepen in Oldeklooster en Nijeklooster trekken weg
Toen Floris hoorde wat de Geldersen in Oostergo deden, schreef hij aan Tzalling Bottinga en Douwe Burmania. Zij moesten hun legerplaatsen in Oldeklooster en Nijeklooster verlaten en naar hem toe komen in Leeuwarden. Op 10 december vertrokken de twee bevelhebbers met hun mannen uit de kloosters.
Via Leeuwarden reisden zij verder naar Dokkum. Tjaard Burmania, de drost van het versterkte huis in Dokkum, en Tzalling Bottinga verzamelden met andere Friese edelen ongeveer drieduizend mannen. Het waren grotendeels bewoners en boeren uit Oostergo. Zij waren zeer bereid tegen de Geldersen te vechten en trokken in de richting van Kollum.
Achtervolging tot Zuidhorn
Toen de Gelderse soldaten van het naderende leger hoorden, trokken zij zich terug naar Aduard. De Friezen uit Oostergo achtervolgden hen tot Zuidhorn, maar keerden daarna naar huis terug.
Plaatsen in de regio rond 1516-1517
De Bourgondische soldaten gingen niet meteen naar hun eigen legerplaatsen terug. Zij trokken naar het klooster van Aengum, naar Berlikum en naar andere dorpen tussen Leeuwarden en Franeker. Daar brachten zij de boeren grote schade toe, hoewel deze bewoners juist hun eigen bondgenoten waren.
Graaf Felix steekt Lemmer in brand
Op 31 december trok graaf Felix met al zijn soldaten weg uit Lemmer. Voor zijn vertrek liet hij de plaats vrijwel geheel in brand steken. Alleen de kerk en één huis bleven gespaard.
Felix trok daarna met zijn manschappen naar de Kuinre, waar zij hun nieuwe legerplaats betrokken.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 193-194 (PDF-bladzijden 206-207).
Oorspronkelijke kronieken en bronuitgaven van Worp van Thabor op Toenentoen.nl.
- Onderaan blz. 193 staan na Opten en na quam werkelijk open plaatsen: dagnummer en naam van de aanvoerder zijn niet ingevuld in de druk. De vijftienhonderd soldaten zijn wel leesbaar. De hertaling verzint geen aankomstdag en geen naam.
- Aengum blijft de bronbenaming van het klooster, zonder nieuwe plaatsidentificatie. De brandschatting van Kollumerland en Achtkarspelen, de gedwongen eerdere eed, de grote bereidheid van Oostergoërs, de achtervolging tot Zuidhorn en schade door eigen bondgenoten zijn behouden.
- De brand van Lemmer staat op de laatste dag van december, met uitzondering van kerk en één huis. Het vorige verhaal eindigt met het verblijf tot die dag; de daadwerkelijke brand is hier eenmaal volledig weergegeven.