Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Begin januari 1517 droegen Gelderse huursoldaten Bolsward tegen betaling van hun achterstallige soldij over aan de Bourgondische partij.
De soldaten krijgen hun soldij niet
In Bolsward lagen aan het begin van 1517 Gelderse huursoldaten. De hertog van Gelre was hun nog een groot bedrag aan soldij schuldig. De soldaten hadden daardoor gebrek aan allerlei noodzakelijke goederen. Omdat ze geen geld hadden, wilden de boeren geen voorraden naar de markt brengen. De soldaten dwongen vervolgens bij de kloosters en boeren in de omgeving voedsel en andere bezittingen af.
Vier afgevaardigden van de Gelderse soldaten reisden naar Floris van IJsselstein in Leeuwarden. Op 1 januari 1517 begonnen de onderhandelingen. De soldaten boden aan Bolsward over te dragen met al het geschut dat zich daar bevond, op voorwaarde dat Floris hun achterstallige soldij betaalde.
Zesduizend Emder guldens voor Bolsward
Floris en de afgevaardigden werden het eens over een betaling van zesduizend Emder guldens, het bedrag dat de soldaten hadden geëist. In ruil daarvoor zouden de soldaten de stad met alle kanonnen en ander geschut in Bourgondische handen geven. Op 3 januari brachten de Bourgondiërs het geld naar Bolsward en betaalden de soldaten.
Daarop leverden zij de stad en het geschut uit. De waarde van het geschut alleen al was hoger dan de zesduizend guldens die zij ontvingen. Grote Pier en de bemanningen van zijn oorlogsschepen hadden namelijk veel kanonnen buitgemaakt op Hollandse en Oosterse schepen en deze naar Bolsward gebracht.
Plaatsen in de regio rond 1516-1517
De huursoldaten zwoeren vervolgens trouw aan de Bourgondische partij en bleven in Bolsward. In de stad bleven ook enkele arme burgers achter die nauwelijks in hun voedsel konden voorzien. Sommige van hen kregen steun van de Bourgondiërs.
Rijke burgers vertrekken naar Sneek
De rijkere burgers, die bezittingen te verliezen hadden, verlieten Bolsward en gingen naar Sneek om zich bij de Geldersen aan te sluiten. Er waren ook ongeveer honderd Gelderse soldaten die de overgave niet wilden aanvaarden. Zij weigerden hun dienst te verlaten of de stad te verraden of te verkopen.
Deze honderd mannen verlieten Bolsward voordat de Bourgondiërs binnenkwamen. Ze trokken naar het gasthuis bij Sneek. Vanuit de stad kregen zij voedsel, maar de inwoners wilden hen niet binnen de stadsmuren opnemen. Uiteindelijk reisden de soldaten naar Twente, waar een Gelderse legermacht bij Ommen, Goor en de omliggende plaatsen lag.
De hertog van Gelre liet de soldaten die Bolsward hadden verkocht later terechtstellen, wanneer hij hen in handen kreeg.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 194-195 (PDF-bladzijden 207-208).
Oorspronkelijke kronieken en bronuitgaven van Worp van Thabor op Toenentoen.nl.
- Het hele verhaal staat in de bron in januari 1517, ondanks de bestaande bestandsnaam 1516-13.html. De naam blijft behouden voor bestaande links. De onderhandelingen van 1 januari en de levering van 3 januari zijn onderscheiden.
- De zesduizend Emder guldens waren uitdrukkelijk het geëiste bedrag. Het geschut was meer waard dan dat bedrag. De weigering van ongeveer honderd soldaten om hun dienst te verlaten en Bolsward te verraden of te verkopen is behouden zonder een niet uitgeschreven eedformule te maken.
- Rechten is als terechtstellen hertaald, niet als de onbepaalde mededeling wraak nemen. Dit betreft de soldaten die Bolsward hadden verkocht en die de hertog later te pakken kreeg; er is geen aantal, datum of specifieke executiewijze bij verzonnen.