Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

In mei 1517 belegerden Gelderse soldaten Dokkum; door het afsluiten van het Dokkumerdiep en het beschieten van de stad raakten de verdedigers in moeilijkheden.

De mislukte stormloop van 18 mei

Op 17 mei trokken Arckles, de Friese edelen, Grutte Pier en zijn mannen en twee vendels soldaten vanuit het klooster Thabor naar Dokkum. Uit Sneek namen zij het grootste geschut en de andere oorlogswerktuigen mee die Arckles daar had laten vervaardigen.

Op 18 mei stonden zij voor Dokkum. Zij probeerden de stad met een onmiddellijke stormloop in te nemen, maar de verdedigers sloegen de aanval af. Bij die eerste aanval vielen ongeveer tweehonderd gedode Gelderse soldaten.

Een beleg, rond 1500.
Een beleg, rond 1500.

Drie legerkampen en dammen in het diep

Daarna richtten de Geldersen drie legerkampen in:

  • Bij Onze Lieve Vrouwe te Berg
  • Bij Betterwird
  • Bij Aalsum

Later groeven zij zich dichter bij de stad in en sloten Dokkum rondom af.

Bij laag water legden zij dammen dwars door het Dokkumerdiep. Zo hielden zij het vloedwater buiten en namen zij de stad de aanvoer van water af. Vanuit Groningen kregen ze zwaar geschut, waarmee zij krachtig op de stad schoten.

Een belegerde stins, rond 1514.
Een belegerde stins, rond 1514.

Het Tjaardahuis bij Rinsumageest

Toen de Geldersen voor het eerst bij Dokkum verschenen, stuurden zij ook soldaten naar het versterkte huis van meester Syts Tjaarda op Rinsumageest. Zijn vader Schelto Tjaarda was in 1500 in Leeuwarden gestorven.

Meester Syts verbleef zelf in Leeuwarden. Hij had twintig gewapende mannen in het huis achtergelaten, met geschut en proviand. Toen deze mannen het grote Gelderse leger en het zware geschut zagen, rekenden zij niet meer op ontzet.

Plaatsen in de regio rond 1517

De verdedigers gaven het huis over op voorwaarde dat zij in leven zouden blijven. Ze vertrokken naar Leeuwarden, naar hun heer Syts Tjaarda. De Geldersen legden vervolgens eigen soldaten in het huis.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Dokkum wordt op 2 juni overgegeven

Het Gelderse leger bleef Dokkum afsluiten, zodat niemand de stad in of uit kon. Binnen de muren raakten zowel het voedsel als het buskruit op. Drost Tjaard Burmania overlegde daarom met de burgers en soldaten over onderhandelingen met de belegeraars.

Zij spraken af dat de stad en het versterkte huis in Dokkum zouden worden overgegeven. De heren, burgers en soldaten mochten hun leven, wapens en paarden behouden. De Geldersen beloofden dat niemand van hen schade aan lijf of bezit zou lijden.

Op 2 juni droegen de verdedigers de stad en het huis over. De volgende ochtend vroeg, 3 juni, vertrok Tjaard Burmania met andere edelen en een aantal burgers die niet Gelders wilden worden naar Leeuwarden.

Arckles benoemde Jan Golsteen uit Gelderland tot drost van het versterkte huis in Dokkum. Jancko Oenema en Aemcke Jaerla bleven met vierhonderd soldaten in de stad. Het overige leger trok op 22 juni via Drenthe naar Kuinre.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een vrachtschuit, rond 1550.
Een vrachtschuit, rond 1550.
Water halen, rond 1550.
Water halen, rond 1550.
Een veerpont, rond 1550.
Een veerpont, rond 1550.
Een visser aan het werk, rond 1550.
Een visser aan het werk, rond 1550.
Een schoenmakerij, rond 1550.
Een schoenmakerij, rond 1550.

Dagelijks leven en werk

Grutte Pier bij Hindeloopen.

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 201-202 (PDF-bladzijden 214-215).

Online kronieken, dagboeken en brieven - Worp van Thabor, boek 5.

  • De scan op blz. 202 geeft IIIJc knechten: vierhonderd soldaten bij Jancko Oenema en Aemcke Jaerla, niet driehonderd. Het vertrek op 3 juni is uitdrukkelijk vroeg in de ochtend. De twee vensters voor overgave, de bescherming van lijf, wapens, paarden en bezittingen en de aanstelling van Jan Golsteen zijn behouden.
  • Het blokhuis, de stad en het afzonderlijke Tjaardahuis zijn niet samengevoegd. Twintig verdedigers op het Tjaardahuis en de dood van Schelto Tjaarda in 1500 staan in de bron. De dammen houden vloedwater tegen; de mededeling dat daarmee de stad het water werd ontnomen is zonder nieuwe verklaring over drinkwater weergegeven.
  • De passage eindigt bij het vertrek via Drenthe op 22 juni. De vroegere dubbele zin over Piers eerdere aankomst in Kuinre blijft volledig in de volgende pagina staan, waar ook de vlootverzameling wordt behandeld.