Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Toen het bestand van zes maanden afliep, sloten de Bourgondische en Gelderse heren in Utrecht een nieuw bestand voor een jaar.

Een rechtszitting, rond 1550.
Een rechtszitting, rond 1550.

Het zou gelden van 17 maart 1518 tot 17 maart 1519.

Het akkoord van 24 februari 1518

De aangestelde raden van beide vorsten legden de afspraken schriftelijk vast:

De aangestelde raden van de koninklijke majesteit van Spanje en van heer Karel van Gelre zijn nu in deze stad Utrecht bijeengekomen.

Vanwege de koninklijke majesteit zijn dat:

  • Antonis van Lalaing, heer van Montigny en Culemborg, tweede kamerheer.
  • Jacob van Gaure, heer van Fresyn, hoogbaljuw van Henegouwen. Deze twee zijn ridders van de Orde.
  • Meester Albert van Loo.
  • Meester Philips Hanneton, eerste secretaris en audiëntier.

Zij zijn allen raden van de koninklijke majesteit. Vanwege de heer van Gelre zijn aanwezig:

  • Johan van Zuylen van Nijevelt, ridder.
  • Hendrik, heer van Gent, erfhofmeester.
  • Willem van Lanck, doctor en kanselier.
  • Meester Willem Quinon, commandeur van Nijmegen en Arnhem.

Zij zijn bijeengekomen om te onderhandelen over bepaalde geschillen tussen beide vorsten. Aan beide zijden zijn klachten ingediend over overtredingen die ieder stelt te hebben ondervonden, in strijd met het bestand dat hier op 17 september laatstleden voor een half jaar werd gesloten tussen hen en de inwoners en onderdanen van Friesland. Ook zijn er andere klachten naar voren gebracht.

De raden zien dat zij het over deze zaken en klachten nu niet goed eens kunnen worden en dat de termijn van het bestand binnenkort afloopt. Daarom hebben zij met gezamenlijk akkoord en instemming, krachtens hun verleende machtiging, dit bestand voortgezet en verlengd. Zij zetten het hierbij voort en verlengen het tot en met 17 maart 1519, die dag inbegrepen.

Dit gebeurt onder dezelfde voorwaarden en bepalingen en op de wijze zoals die zijn opgenomen en omschreven in de brieven van het voorafgaande bestand.

De onderdanen van beide zijden mogen hun roerende en onroerende goederen weer in bezit nemen en gebruiken in de toestand waarin zij die aantreffen, vrij, veilig en ongehinderd. Niemand, van welke stand ook, mag een ander gevangennemen, vastbinden, onder dwang geld laten betalen of op enige manier schade toebrengen aan zijn lichaam of bezittingen.

Ook mag de ene partij gedurende dit bestand niet proberen de steden en dorpen van de andere partij in handen te krijgen, rechtstreeks of zijdelings, heimelijk of openlijk. Als dit door de ene of de andere zijde gebeurt en naar waarheid bewezen kan worden, zal de vorst tegen wie het gebeurt niet langer aan dit bestand gebonden zijn.

Als er andere overtredingen gebeuren, zal het bestand daardoor niet worden verbroken. Het blijft dan volledig en ongeschonden van kracht. De overtredingen die eerder zijn begaan en die tegen het bestand nog kunnen gebeuren, zullen aan beide zijden worden hersteld en geregeld zoals redelijkheid en billijkheid vereisen.

De christelijke koning van Frankrijk zal bewaker van dit bestand zijn en blijven, zoals hij tevoren is geweest. De genoemde aangestelde raden hebben in naam en vanwege hun vorsten en heren afgesproken dat dit bestand op 8 maart aanstaande wordt bekendgemaakt en afgekondigd in alle Friese steden en plaatsen waar men gewoonlijk bekendmakingen en afkondigingen doet.

De officieren, ambtenaren en onderdanen van beide zijden wordt streng bevolen dit bestand ongeschonden te onderhouden en na te leven, op straffe van verlies van leven en goederen.

Aldus gedaan, overeengekomen en gesloten door de genoemde aangestelde raden, onder hun handtekeningen, in de genoemde stad Utrecht, op 24 februari 1518.

Zo ondertekend:

  • A. de Lalein.
  • I. de Gaure.
  • Loo.
  • Hanneton.
  • Jan van Zulen ende Niuuelt, ridder.
  • Hendrick, heer tot Gent, erfhofmeester.
  • Guilhelmy, Lanck Cancelier.
  • g. Quinon.
Een rechtszitting, rond 1450.
Een rechtszitting, rond 1450.

De raden sloten het akkoord op 24 februari 1518 in Utrecht, onder hun handtekeningen.

Plaatsen in de 16de eeuw

Een winkel, rond 1550.
Een winkel, rond 1550.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een gewapende boer, rond 1550.
Een gewapende boer, rond 1550.
Een boerenerf, rond 1550.
Een boerenerf, rond 1550.
Hooien, rond 1550.
Hooien, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.

Dagelijks leven

Verwante verhalen

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 215-217 (PDF-bladzijden 228-230).

Ooggetuigen en bronnen.

Kronieken, dagboeken en brieven - de bronuitgaven van Worp van Thabor.

  • DEELSTATUS: de scan van blz. 216 bevat de onvolledige zin: Soe dat durende den tyt derseluer continuatien ende prorogatien alle manschappen wegen vanfeiten, oplopen, sullen soe wel toe water als te lande. Het werkwoordelijke vervolg en de verbinding van manschappen ontbreken of zijn bedorven. De eerdere hertaling vulde zonder verantwoording alle aanvallen en acties moeten ophouden in. Die onbewezen reconstructie is niet als volledige tekst behouden. De rest van de afgedrukte akte is volledig hertaald in één grijs blok; deze pagina blijft gedeeltelijk gecontroleerd totdat een aanvullende betrouwbare tekstgetuige de zin kan herstellen.
  • De lijst van Spaanse en Gelderse raden, hun functies, gezamenlijke machtiging, beide soorten klachten, termijn tot en met 17 maart 1519, bezit in aangetroffen staat, gewelddaden en voorwaarden voor vervallen van het bestand, herstel van eerdere én latere schendingen en Franse bewaking zijn vergeleken. Fresyn is de bronvorm, niet Fiennes.
  • Alle afgedrukte naamregels na zo ondertekend zijn behouden. De druk heeft Guilhelmy, Lanck Cancelier en Jan van Zulen ende Niuuelt. Die onregelmatige vormen zijn als naamregels behouden, niet tot nieuwe ondertekenaars of handtekeningafbeeldingen gemaakt. Antonis en Jacob zijn in de aanhef beiden ridders van de Orde.
  • De akte is gedateerd 24 februari 1518; de kroniek leidt haar in als het nieuwe bestand vanaf 17 maart, en de bekendmaking is bepaald op 8 maart. Alle drie tijdsaanduidingen zijn behouden zonder ze naar één dag te corrigeren. De dubbele datumvermelding in de chroniekintro en de akte zelf is geen tweede afzonderlijk verdrag.