Een nieuwe Gelderse stadhouder in Sneek

Omstreeks Sint-Laurens, 10 augustus 1518, kwam Arckles uit Gelre naar Sneek. Hij was tot dan toe stadhouder geweest over de Friezen die de hertog van Gelre steunden. Hij bracht Maarten van Rossum mee, heer van Poederoijen. Maarten zou hem opvolgen als stadhouder over de steden en gebieden in Oostergo, Westergo en Zevenwouden die de hertog gehoorzaamden.

Arckles schreef alle kloosteroversten, edelen en eigenerfde boeren, boeren die eigen grond bezaten, aan. Zij moesten gevolmachtigden naar Sneek sturen voor een landdag, een vergadering van vertegenwoordigers van het land. Daar zouden zij de plannen van de hertog van Gelre aanhoren.

11 augustus: het eerste voorstel gaat over Het Bildt

Op 11 augustus 1518 legde Arckles drie onderwerpen voor. Als eerste vroeg hij welke raad de Friese landen over Het Bildt konden geven. De hertog van Gelre wilde niet langer dulden dat de Bourgondiërs dat gebied naar eigen goeddunken in bezit hielden.

Afschaffing van de accijns op wijn, bier en goederen

Als tweede stelde Arckles voor om de accijnzen, belastingen op wijn, bier en andere handelsgoederen, in Friesland af te schaffen. Naar wat de hertog had vernomen en hem was meegedeeld, brachten die het land geen winst maar juist grote schade. Kooplieden brachten hun goederen naar de Bourgondische steden, waar zij die belasting niet hoefden te betalen. Daardoor verdienden de Bourgondische steden en landen veel geld, terwijl Friesland inkomsten misliep.

De handelaren moesten hun goederen daarom overal in Friesland vrij kunnen vervoeren, gebruiken en verkopen. Maar als de accijnzen verdwenen, moest er wel een andere manier komen om de soldaten en andere lasten van het land te betalen. De hertog van Gelre kon de lasten van Friesland maar moeilijk uit zijn erfelijke bezittingen dragen.

De verzamelde Friese vertegenwoordigers antwoordden dat zij, zolang heel Friesland niet onder één bestuur was gekomen, jaarlijks een bedrag gelijk aan een halve jaarbelasting wilden betalen, volgens de regeling die zij onder de Saksische vorsten hadden gekend.

De derde vraag: herstel van de dijken

Het derde onderwerp was het herstel van de dijken. Volgens Arckles waren ze sterk vervallen. De landen achter die dijken moesten worden beschermd tegen het water.

De Friezen willen eerst garanties

De Gelderse heren vroegen wat de landen met deze voorstellen wilden doen. De afgevaardigden en gevolmachtigden stelden daarop artikelen op en overhandigden die schriftelijk. Zij wilden die door de hertog van Gelre bevestigd krijgen.

De Friese Staten verklaarden:

De hooggeboren vorst hertog Karel van Gelre, onze aller-genadigste heer, heeft zijn raad hierheen gestuurd om voor Friesland een bestuursregeling te maken. Daarmee zouden de landen bestuurd kunnen worden tot voordeel van onze genadige heer en van de landschappen. Daartoe zijn hun op de dag na Sint-Laurens in 1518 in zijn stad Sneek enkele artikelen voorgehouden.

De Staten van de landen hebben daarover rijp beraadslaagd. Zij vinden het nodig eerst zekerheid van onze genadige heer te krijgen over de manier waarop en de personen door wie Friesland namens hem bestuurd zal worden, en over de voorrechten die er zullen gelden.

Daarom hebben de Staten de hierna beschreven artikelen vastgesteld en opgesteld. Zij hopen dat onze aller-genadigste vorst en heer die niet zal weigeren. Zij vragen dat hij de Staten overeenkomstig deze artikelen zekerheid geeft met zijn grote hangende zegel en ze voor zichzelf, zijn erfgenamen en opvolgers bevestigt.

Daarna willen de landen en onderdanen instemmen met een regeling waarbij hij als erfelijke landsvorst van deze Friese landen wordt erkend. De onderdanen zullen zich dan gedragen zoals goede en trouwe onderdanen behoren te doen.